Amerikan Ulusal Havac\u0131l\u0131k ve Uzay \u0130daresi de\u011ferlendirmelerine g\u00f6re yakla\u015f\u0131k 5 milyar y\u0131ld\u0131r varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren d\u00fcnyam\u0131z bu s\u00fcre zarf\u0131nda say\u0131s\u0131z hadise ya\u015fad\u0131. Ancak son 3 y\u00fczy\u0131lda sa\u011flanan geli\u015fmeler tarihte g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme yol a\u00e7t\u0131. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme yol a\u00e7an da insan\u0131n kendisi oldu.<\/p>\n
S\u00fcrekli geli\u015fimi kovalayan insano\u011flu, bu s\u00fcre zarf\u0131nda ortaya koydu\u011fu imalatlar ile bir taraftan hayat\u0131m\u0131z\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131rken di\u011fer taraftan da do\u011fam\u0131z \u00fczerindeki bask\u0131y\u0131 art\u0131rd\u0131. Bilim insanlar\u0131 bu vesileyle art\u0131k yeni bir d\u00f6neme girdi\u011fimizi dile getiriyorlar. \u0130nsan hakimiyetinin yo\u011fun oldu\u011fu bu d\u00f6neme de Antroposen; di\u011fer bir ifadeyle \u0130nsan \u00c7a\u011f\u0131 ad\u0131n\u0131 veriyorlar.<\/p>\n
Esas\u0131nda yeni bir \u00e7a\u011fa girdi\u011fimizi art\u0131k bir\u00e7ok mecrada duyuyoruz. Bu s\u00f6ylemin destek\u00e7ilerinden birisi de Birle\u015fmi\u015f Milletler Kalk\u0131nma Program\u0131 (UNDP). Bu nitelendirmeyi de yak\u0131n zamanda yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli bir k\u00fcresel raporda yapt\u0131.<\/p>\n
UNDP, 1990\u2019dan beri \u0130nsani Geli\u015fme Raporlar\u0131 yay\u0131ml\u0131yor. 15 Aral\u0131k 2020 tarihinde tan\u0131t\u0131lan otuzuncu \u0130nsani Geli\u015fim Raporunda bir ilke<\/em> imza at\u0131ld\u0131. \u00d6nceki raporlar\u0131n aksine bu kez ya\u015fam standartlar\u0131n\u0131 do\u011frudan etkileyen \u00e7evresel unsurlar da ele al\u0131nd\u0131. Karbon ayak izi ve maddesel ayak izi gibi parametreler baz\u0131nda da de\u011ferlendirmelerin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Raporda \u00f6ne \u00e7\u0131kan en \u00f6nemli nokta ise insan \u00e7a\u011f\u0131na girdi\u011fimizin vurgulanmas\u0131 oldu. Raporda, insan\u0131n do\u011fan\u0131n d\u00fczenine uymak yerine kendi d\u00fczenini kurdu\u011fu, zamanla da do\u011fa \u00fczerine hakimiyet kurdu\u011fu ifade ediliyor.\u00a0 Do\u011fal kaynak kullan\u0131m h\u0131z\u0131ndaki art\u0131\u015f\u0131n da kaynaklar\u0131n kendilerini yenileme kapasitelerini a\u015fmas\u0131 ile sonu\u00e7land\u0131\u011f\u0131, bu durumun da dev at\u0131k da\u011flar\u0131 ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir zaman diliminden ge\u00e7ti\u011fimiz yine de\u011finilen hususlar aras\u0131nda yer al\u0131yor.<\/p>\n COVID-19 salg\u0131n\u0131, iklim, su ve g\u0131da krizleri gibi felaketler de esas\u0131nda bu durumun do\u011fal bir sonucu. Zira do\u011fada var olan hassas denge bozuluyor. Ana dengenin bozulmas\u0131, dengede \u00f6nemli rol oynayan akt\u00f6rlerin de zarar g\u00f6rmesine yol a\u00e7\u0131yor. Bu noktada etkilenen ve hemen hemen her canl\u0131 i\u00e7in vazge\u00e7ilmez kaynaklardan biri de su…<\/p>\n T\u00fcketim art\u0131yor<\/em><\/strong><\/p>\n N\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131, sanayile\u015fme, t\u00fcketimde trendlerinin de\u011fi\u015fimi bir\u00e7ok kullan\u0131m alan\u0131na sahip suyun kullan\u0131m miktar\u0131nda da art\u0131\u015fa neden oldu. D\u00fcnya Bankas\u0131 verilerine g\u00f6re 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda k\u00fcresel bazda toplam su kullan\u0131m\u0131 670 milyar metrek\u00fcp seviyelerinde iken, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yakla\u015f\u0131k 6 kat art\u0131\u015fla 4 trilyon metrek\u00fcp de\u011ferini a\u015ft\u0131. Ancak bu de\u011ferde kalacak gibi de g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/p>\n Birle\u015fmi\u015f Milletler \u201cD\u00fcnya Su Geli\u015fim 2020\u201d Raporuna g\u00f6re de su kullan\u0131m\u0131 her y\u0131l en az y\u00fczde 1 oran\u0131nda y\u00fckseli\u015f g\u00f6steriyor.\u00a0 Dolay\u0131s\u0131 ile 2050 y\u0131l\u0131nda g\u00fcn\u00fcm\u00fcz kullan\u0131m de\u011ferinin y\u00fczde 30\u2019undan fazla bir art\u0131\u015f bekleniyor. Bu durum hi\u00e7 ku\u015fkusuz artan n\u00fcfus ile birlikte su kaynaklar\u0131 \u00fczerindeki bask\u0131y\u0131 daha da y\u00fckseltecek.<\/p>\n Do\u011fal klima; Su<\/em><\/strong><\/p>\n Su; t\u00fcm zihayatlar\u0131n, di\u011fer bir tabirle hayat sahibi canl\u0131lar\u0131n hayat kayna\u011f\u0131, adeta ya\u015fam p\u0131nar\u0131… Onsuz bir ya\u015fam\u0131n var olmad\u0131\u011f\u0131, Yaradan taraf\u0131ndan bah\u015fedilen mucizevi s\u0131v\u0131\u2026<\/p>\n Sadece bir besin maddesi de de\u011fil esas\u0131nda; tar\u0131m, sanayi, enerji \u00fcretimi ve ula\u015f\u0131m gibi bir\u00e7ok alanda istifade etti\u011fimiz k\u0131ymetli bir \u00fcr\u00fcn. S\u0131cak havalarda bir bardak ile bizleri serinletti\u011fi gibi g\u00fcnl\u00fck 1 trilyon tonunun buharla\u015fmas\u0131 ile de d\u00fcnyam\u0131z\u0131 serinleten adeta bir klima g\u00f6revi g\u00f6ren e\u015fsiz nimet.<\/p>\n NASA verilerine g\u00f6re gezegenimizin y\u00fczde 71\u2019i sularla kapl\u0131. O y\u00fczden bol miktarda suyumuzun oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz, oysaki i\u015fin asl\u0131 hi\u00e7 de \u00f6yle de\u011fil. Zira yery\u00fcz\u00fcnde kullan\u0131labilir ve tatl\u0131 olarak addedilen su miktar\u0131, t\u00fcm sular\u0131n sadece y\u00fczde 3\u2019\u00fcn\u00fc olu\u015fturuyor. Var olan bu miktar da d\u00fcnya \u00fczerinde e\u015fit bir da\u011f\u0131l\u0131m g\u00f6stermiyor. Kullan\u0131labilir tatl\u0131 suyun b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu, ki y\u00fczde 67\u2019si buzullarda, y\u00fczde 30\u2019u da ula\u015f\u0131lamayacak \u015fekilde yer alt\u0131ndaki akiferlerde bulunuyor. Yani ula\u015f\u0131labilir veya kullan\u0131labilir nitelikte de\u011fil. Kullan\u0131labilir nitelikteki geriye kalan miktar ise yery\u00fcz\u00fcndeki t\u00fcm sular\u0131n sadece binde 6\u2019s\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. Ne var ki o da b\u00fcy\u00fck bir tehditle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya; Kurakl\u0131k tehdidi ile. Ve bu tehdidin etkileri ve olu\u015fma \u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz k\u00fcresel sorunu iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi dolay\u0131s\u0131 giderek art\u0131yor. \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi sonucu s\u0131cakl\u0131klarda ya\u015fanan art\u0131\u015flar, kuru b\u00f6lgeleri daha kurak, nemli b\u00f6lgeleri de daha nemli hale getiriyor. Kurak b\u00f6lgelerdeki bu s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015flar\u0131 ile birlikte buharla\u015fma daha h\u0131zl\u0131 ger\u00e7ekle\u015fiyor. Buharla\u015fma ayn\u0131 zamanda kurakl\u0131k riskini de art\u0131ran bir fakt\u00f6r.<\/p>\n Sinsi afet; Kurakl\u0131k<\/em><\/strong><\/p>\n Kurakl\u0131\u011f\u0131 k\u0131saca belli bir b\u00f6lgede al\u0131\u015f\u0131lagelmi\u015fin d\u0131\u015f\u0131nda olu\u015fan ya\u011f\u0131\u015f azl\u0131\u011f\u0131 olarak tan\u0131mlayabiliriz. B\u00f6lgelerin hava ko\u015fullar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterebilir. \u00d6rne\u011fin tropik bir ada olan Bali i\u00e7in sadece 6 g\u00fcnl\u00fck ya\u011fmursuz bir s\u00fcre zarf\u0131 kurakl\u0131k i\u00e7in s\u0131n\u0131r olarak de\u011ferlendirilirken, Libya \u00c7\u00f6l\u00fcnde y\u0131ll\u0131k ya\u011f\u0131\u015f\u0131n 20 cm\u2019nin alt\u0131nda kalmas\u0131 bu b\u00f6lge i\u00e7in kurakl\u0131k olarak tan\u0131mlanabilir.<\/p>\n Genel olarak 3 t\u00fcr kurakl\u0131ktan bahsedebiliriz. Bunlar\u0131n ilki ya\u011f\u0131\u015flardaki azalma ile olu\u015fan meteorolojik kurakl\u0131kt\u0131r. Topraktaki nem seviyesinin azalmas\u0131 ve nebatat\u0131n su ihtiyac\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanamamas\u0131 halinde ise tar\u0131msal kurakl\u0131k ad\u0131 verilen olgu meydana gelir. Yer\u00fcst\u00fc su kaynaklar\u0131nda azalma, ak\u0131\u015f rejimlerinde bozulma ve yeralt\u0131 su seviyelerinin azalmas\u0131 gibi durumlarda ise kar\u015f\u0131m\u0131za hidrolojik kurakl\u0131k \u00e7\u0131kar. Bu durum telafisi en g\u00fc\u00e7 olan kurakl\u0131k t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Birka\u00e7 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcre zarf\u0131nda normallerin \u00e7ok \u00fczerinde ya\u011f\u0131\u015flar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi halinde a\u015f\u0131labilir.<\/p>\n Kurakl\u0131k ayn\u0131 zamanda d\u00fcnya genelinde de kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f meteorolojik bir afettir. Bir\u00e7ok afet geli\u015fini belli eder, ancak kurakl\u0131k olduk\u00e7a sinsi bir yap\u0131dad\u0131r. Sel, ta\u015fk\u0131n, heyelan, \u00e7\u0131\u011f gibi di\u011fer bir\u00e7ok afet t\u00fcr\u00fcne g\u00f6re etkileri daha geni\u015f co\u011frafyalarda hissedilir ve y\u0131llarca s\u00fcrebilir.<\/p>\n Kurakl\u0131k do\u011fal bir afet de olsa kimi zamanda yanl\u0131\u015f su kullan\u0131m ve y\u00f6netim politikalar\u0131 nedeniyle insan eliyle de olu\u015fabilir.<\/p>\n Etkileri can yak\u0131yor<\/em><\/strong><\/p>\n Kurakl\u0131k; sa\u011fl\u0131k, tar\u0131m, ekonomi, enerji ve \u00e7evre gibi bir\u00e7ok alan \u00fczerinde olumsuz etkiler olu\u015fturur. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve g\u00fcvenli suya eri\u015fim \u00f6ne \u00e7\u0131kan etkilerden birisi. D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fcne g\u00f6re k\u00fcresel bazda her y\u0131l 55 milyon ki\u015fi kurakl\u0131ktan etkileniyor. Kurakl\u0131k, ayn\u0131 \u015fekilde, hastal\u0131k ve \u00f6l\u00fcm riskini art\u0131r\u0131yor, bu y\u00f6n\u00fcyle toplu g\u00f6\u00e7lere neden olabiliyor. BM de\u011ferlendirmelerine g\u00f6re 2030 y\u0131l\u0131nda 700 milyondan fazla insan\u0131n kurakl\u0131k dolay\u0131s\u0131yla g\u00f6\u00e7 etmesi bekleniyor.<\/p>\n Do\u011frudan etkileri d\u0131\u015f\u0131nda yang\u0131nlar\u0131n daha s\u0131k olu\u015fu, s\u0131cak hava dalgalar\u0131 ve istilac\u0131 t\u00fcrlerin yay\u0131lmas\u0131na da imk\u00e2n verirler. Keza ekonomik etkileri de yads\u0131namaz. Misal olarak ABD\u2019de kas\u0131rgalardan sonraki en etkili do\u011fal afet olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Ya\u015fanan her bir kurakl\u0131k hadisesinin ortalama mali etkisi 9,6 milyar $.<\/p>\n Su; t\u00fcm mahlukat\u0131n sorunu<\/em><\/strong><\/p>\n Su, sadece geli\u015fen d\u00fcnyan\u0131n de\u011fil, esas\u0131nda herkesin problemi. D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc verilerine g\u00f6re d\u00fcnyadaki her 9 insandan birisi sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve g\u00fcvenli suya eri\u015femiyor.<\/p>\n Su sorunu hatta ve hatta sadece insano\u011flunun da de\u011fil, nebatat ve hayvanat\u0131n da problemi. Ya\u015fam\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi, hayat\u0131n devam\u0131 i\u00e7in olmazsa olmazlar aras\u0131nda. Bu y\u00fczden her damlas\u0131n\u0131n de\u011ferini bilmeli, ona g\u00f6re kullanmal\u0131 ve gerekirse kullan\u0131lan\u0131 tekrar kullanabilecek hale getirme yollar\u0131 aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7erisinde bulunmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n \u00dclkemiz \u201cSU FAK\u0130R\u0130\u201d olma yolunda<\/em><\/strong><\/p>\n \u00dclkemizde de su sorunu ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Halihaz\u0131rda ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen su miktar\u0131m\u0131z 1500 metrek\u00fcp. Bu de\u011fer \u00fclkemizin su s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 \u00e7eken bir kategoride oldu\u011funu g\u00f6steriyor. T\u00fcketimin bu denli seyretmesi halinde ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen su miktar\u0131n\u0131n 2023 y\u0131l\u0131nda y\u0131ll\u0131k 1.300 metrek\u00fcpe, 2030 y\u0131l\u0131nda ise y\u0131ll\u0131k bazda ki\u015fi ba\u015f\u0131 su miktar\u0131n\u0131n 1.100 metrek\u00fcpe d\u00fc\u015fmesi bekleniyor. Bu de\u011ferin 1.000 metrek\u00fcp\u00fcn alt\u0131na d\u00fc\u015fmesi halinde \u201csu fakiri\u201d olarak nitelendirme s\u00f6z konusu. \u00dclkemiz bu riski derinden ya\u015f\u0131yor.<\/p>\n Devlet Su \u0130\u015fleri (DS\u0130) kaynaklar\u0131na g\u00f6re sahip oldu\u011fumuz toplam su rezervi 112 milyar metrek\u00fcp seviyelerinde. Ancak mevcut imkanlar baz\u0131nda bunun yakla\u015f\u0131k 57 milyar metrek\u00fcp\u00fcn\u00fc de\u011ferlendirebiliyoruz. Bu suyun b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu da tar\u0131mda kullan\u0131yoruz. Oransal olarak bu de\u011fer %74 mertebelerinde. Kalan suyun yar\u0131s\u0131n\u0131 sanayide, di\u011fer yar\u0131s\u0131n\u0131 da evsel kullan\u0131m ama\u00e7l\u0131 de\u011ferlendiriyoruz.<\/p>\n Ne var ki geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde oranlar bu \u015fekilde de\u011fil. Kuzey Amerika ve Avrupa gibi geli\u015fmi\u015f b\u00f6lgelerde tar\u0131msal ama\u00e7l\u0131 su kullan\u0131m -ki en b\u00fcy\u00fck su kayb\u0131n\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 alan-\u00a0 <\/em>oran\u0131 y\u00fczde 40 dolaylar\u0131nda.<\/p>\n Kurakl\u0131k kap\u0131da<\/em><\/strong><\/p>\n \u00dclkemizde 1974, 1984, 2008 y\u0131llar\u0131nda oldu\u011fu gibi zaman zaman ya\u015fanan kurakl\u0131klar g\u00fcn\u00fcm\u00fczde neredeyse s\u00fcre\u011fen hale gelmek \u00fczere. \u00d6zellikle de son 10 y\u0131lda bir\u00e7ok b\u00f6lgemizdeki ya\u011f\u0131\u015flarda ciddi azalmalar g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Tar\u0131msal faaliyetlerin art\u0131\u015f\u0131 ile birlikte bilin\u00e7siz sulama vs kimi b\u00f6lgelerde yeralt\u0131 su seviyelerinde de b\u00fcy\u00fck azalmalar\u0131n ya\u015fanmas\u0131na neden oldu.<\/p>\n K\u00fcresel sorun iklim krizi de bu riski art\u0131ran fakt\u00f6rlerin ba\u015f\u0131nda yer al\u0131yor. H\u00fck\u00fcmetleraras\u0131 \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Paneli (IPCC) de\u011ferlendirmelerine g\u00f6re \u00fclkemizin de i\u00e7inde bulundu\u011fu Akdeniz Havzas\u0131, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finden en \u00e7ok etkilenecek alanlardan bir tanesi.<\/p>\n D\u00fcnya Meteoroloji \u00d6rg\u00fct\u00fc verilerine g\u00f6re ge\u00e7ti\u011fimiz 2020 y\u0131l\u0131 2016 y\u0131l\u0131 ile birlikte kaydedilen en s\u0131cak y\u0131l oldu. Yine, NASA kay\u0131tlar\u0131na g\u00f6re 2015\u2019ten bu yana ki 5 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre\u00e7, s\u0131cakl\u0131klar\u0131n kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 zamandan bu yana kaydedilen en s\u0131cak 5 y\u0131ll\u0131k periyodu olu\u015fturuyor. Ayn\u0131 \u015fekilde, Avrupa Birli\u011fi \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Servisi Kopernikus de\u011ferlendirmelerine g\u00f6re 2020 Kas\u0131m ay\u0131 kay\u0131tlardaki en s\u0131cak Kas\u0131m olarak tarihe ge\u00e7ti. Keza 2021 Ocak ay\u0131 da yine kay\u0131tlardaki en s\u0131cak 6. Ocak ay\u0131 olarak tarihe not edildi.<\/p>\n B\u00fct\u00fcn bu geli\u015fmeler do\u011fal olarak \u00fclkemizi de etkiledi. Meteoroloji Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan son haritalarda T\u00fcrkiye’nin \u015fiddetli kurakl\u0131k riskiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu g\u00f6steriliyor. Haritalarda belirtildi\u011fi \u00fczere ge\u00e7en y\u0131la oranla ya\u011f\u0131\u015flarda y\u00fczde 53 d\u00fc\u015f\u00fc\u015f g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Edirne gibi kimi illerdeki d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler %90’lar\u0131 a\u015ft\u0131. Meri\u00e7 ve Tunca gibi Nehirlerdeki ak\u0131\u015f debisi olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck seyretti.<\/p>\n Bir\u00e7ok ildeki barajlar alarm vermeye ba\u015flad\u0131. Mega kent \u0130stanbul\u2019un barajlar\u0131ndaki su seviyesi, \u0130SK\u0130 kay\u0131tlar\u0131na g\u00f6re son 15 y\u0131ldaki ayn\u0131 d\u00f6nemler i\u00e7erisindeki en d\u00fc\u015f\u00fck seviyeyi g\u00f6rd\u00fc. \u00c7anakkale ilimizin barajlar\u0131ndaki su seviyelerinde g\u00f6r\u00fclen azalmalar da kritik noktaya ula\u015ft\u0131. Hal b\u00f6yle olunca Valilik gereksiz ara\u00e7 ve hal\u0131 y\u0131kama gibi faaliyetleri k\u0131s\u0131tlad\u0131. Ba\u015fkent Ankara’da da benzer durum olu\u015ftu. Sonbaharda hemen hemen ya\u011f\u0131\u015f y\u00fcz\u00fc g\u00f6rmeyen kentin yetkililerinden vatanda\u015flara temkinli olma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finin etkilerinden biri de a\u015f\u0131r\u0131 ya\u011f\u0131\u015flar. Onu da \u00fclkemizde son y\u0131llarda s\u0131kl\u0131kla g\u00f6rmeye ba\u015flad\u0131k. \u00c7ok de\u011fil, bir iki hafta \u00f6nce, \u015fubat ay\u0131 ba\u015f\u0131nda g\u00fczel \u0130zmir ilimizde hayat\u0131 adeta durma noktas\u0131na getiren ve 2 can\u0131m\u0131z\u0131 yitirdi\u011fimiz k\u0131sa s\u00fcreli yo\u011fun ya\u011f\u0131\u015f bunun bariz bir g\u00f6stergesi.<\/p>\n K\u0131\u015f aylar\u0131nda oldu\u011fumuz \u015fu s\u0131ralarda havalar\u0131n mevsim normallerin \u00e7ok \u00e7ok \u00fczerinde seyretmesi bir taraftan vatanda\u015f\u0131 sevindirirken bir taraftan da kara kara d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor asl\u0131nda. Zira kurakl\u0131k riski kap\u0131da. Ancak biliyoruz ki kurakl\u0131k tek ba\u015f\u0131na bir sorun de\u011fil. Di\u011fer sorunlar\u0131 da beraberinde getiriyor. Tar\u0131m ve g\u0131da ba\u015fta olmak \u00fczere sa\u011fl\u0131k, ekonomi gibi alanlarda da telafisi zor sorunlara yol a\u00e7aca\u011f\u0131 a\u015fik\u00e2r. Ne yaz\u0131k ki kurakl\u0131\u011f\u0131n devam etmesi halinde, bir\u00e7ok canl\u0131 t\u00fcr\u00fcne ev sahipli\u011fi yapan sulak alanlardaki zengin biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fin ve e\u015fsiz g\u00fczelliklerimizin zarar g\u00f6rmesi de ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz son olacak. \u00dclkemizin adeta g\u00f6zbebe\u011fi, d\u00fcnyan\u0131n nazar boncu\u011fu unvan\u0131na sahip Konya ilimizdeki Meke G\u00f6l\u00fc\u2019n\u00fcn yok olma tehlikesi bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda geliyor.<\/p>\n Meteorolojik kurakl\u0131k T\u00fcrkiye’de kuru tar\u0131m alanlar\u0131nda verim kayb\u0131na neden oluyor. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki aylarda yer alt\u0131 sular\u0131 ile nehirlerde debi d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc dolay\u0131s\u0131yla hidrolojik kurakl\u0131k riski de var. Hemen hemen t\u00fcm T\u00fcrkiye\u2019de \u00e7ift\u00e7i bu sene kuru topra\u011fa tohum att\u0131. Bunun rekolteye, hammadde ve g\u0131da fiyatlar\u0131na \u00f6nemli etkisi olacak. T\u00fcrkiye’nin tar\u0131msal kurakl\u0131k i\u00e7in acil \u00f6nlemlere ihtiyac\u0131 var.<\/p>\n Ne yap\u0131lmal\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z su, hava ve iklim alan\u0131ndaki sorunlar k\u00fcresel etki olu\u015fturuyor. Art\u0131k kabul etmeliyiz ki d\u00fcnya bir b\u00fct\u00fcn.\u00a0 Dolay\u0131s\u0131yla bir yerde olu\u015fan sorun \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrede di\u011fer bir yeri de etkiliyor. Hala ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve sadece bir noktada ba\u015flayan salg\u0131n bunun istenmeyen bir \u00f6rne\u011fi asl\u0131nda. Haliyle m\u00fccadele i\u00e7in de m\u00fc\u015fterek hareket gerekiyor. Bu itibarla 2015 y\u0131l\u0131nda BM taraf\u0131ndan belirlenen 2030 S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Kalk\u0131nma Ama\u00e7lar\u0131ndan bir tanesi de t\u00fcm insanlar\u0131n en temel hakk\u0131 olan suya eri\u015fime dair. 17 amac\u0131n alt\u0131nc\u0131s\u0131 olan “Temiz Su ve Sanitasyon” amac\u0131 do\u011frudan bu konuyu esas al\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla h\u00fck\u00fcmetlerin, b\u00f6lgesel y\u00f6netimlerin, yerel y\u00f6netimlerin, hatta ve hatta bireylerin dahi \u00fcst\u00fcne d\u00fc\u015fen sorumluluklar\u0131 var.<\/p>\n Bu cihetle \u00fclkemizde ilk olarak gerek ulusal gerekse de yerel bazda su kaynaklar\u0131n\u0131n tespiti, mevcut durumlar\u0131, kullan\u0131m alan ve oranlar\u0131 gibi bir\u00e7ok parametreyi i\u00e7ine alan su muhasebesi ve izleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ele al\u0131nmas\u0131 gerekilen \u00f6ncelikli bir konu. Keza M\u00fcstakil ve b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir \u201cSu Kanunu\u201d da ihtiya\u00e7 duydu\u011fumuz \u00e7al\u0131\u015fmalardan bir tanesi. Su y\u00f6netiminde \u00e7ok ba\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00f6nlenmesi i\u00e7in su ile ilgili idarelerin tek \u00e7at\u0131 alt\u0131nda toplanmas\u0131 da g\u00f6z ard\u0131 edilmemesi gereken bir konu.<\/p>\n Alternatif su kaynaklar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi de \u00f6ne \u00e7\u0131kan uygulamalardan di\u011fer bir tanesi. Bu noktada ya\u011fmur suyu hasad\u0131 \u00f6nemli uygulamalardan birisi olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor.\u00a0 \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n 23 Ocaktaki Planl\u0131 Alanlar \u0130mar Y\u00f6netmeli\u011finde yapt\u0131\u011f\u0131 mevzuat d\u00fczenlemesi ile yeni in\u015fa edilecek 2000 metrekareden b\u00fcy\u00fck alana sahip parsellerdeki yap\u0131larda ya\u011fmur suyu toplama sisteminin kurulmas\u0131 zorunlu k\u0131l\u0131nd\u0131. Do\u011fal su kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131 koruyan bu ad\u0131m\u0131n daha k\u00fc\u00e7\u00fck parseller i\u00e7in de ilgili belediyelerce zorunlu tutulmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131ld\u0131.<\/p>\n Yine gri su uygulamalar\u0131 ve olu\u015fan at\u0131ksular\u0131n yeniden de\u011ferlendirilmesi gibi ana su kaynaklar\u0131n\u0131 koruyacak ilave kaynaklar\u0131n geli\u015ftirilmesi ve yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 gerekiyor. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz teknolojisi buna imk\u00e2n tan\u0131yor. Halihaz\u0131rda \u00fclkemizde olu\u015fan at\u0131ksuyun %1,7\u2019si geri kazan\u0131larak tekrar uygun alanlarda -ye\u015fil alan sulamas\u0131, sanayide so\u011futma ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131m- <\/em>de\u011ferlendiriliyor. Evet, yerel y\u00f6netimlerin art\u0131k su arz\u0131n\u0131 yapamayaca\u011f\u0131 \u201cs\u0131f\u0131r g\u00fcn\u00fc\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan g\u00fcne her ge\u00e7en g\u00fcn daha da yakla\u015f\u0131yoruz. Bunu akl\u0131m\u0131zdan bir an olsun \u00e7\u0131karmamal\u0131y\u0131z.<\/p>\n Etkimiz b\u00fcy\u00fck, <\/em>ayak izimiz k\u00fc\u00e7\u00fck olsun<\/em><\/strong><\/p>\n Yine biz fertlere d\u00fc\u015fen birtak\u0131m sorumluluklar da var. Bunlar\u0131n en \u00f6nemlisi t\u00fcketim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 de\u011fi\u015ftirme. Bu \u00e7er\u00e7evede su ayak izi daha d\u00fc\u015f\u00fck olan g\u0131dalara veya hizmetlere y\u00f6nelme tercih edilecek uygulamalardan biri olabilir. K\u0131rk y\u0131l hat\u0131r\u0131 olan bir kahve fincan\u0131n su ayak izinin 140 litre, buna biraz s\u00fct ilave etmeyi tercih etti\u011fimizde bu durumda su ayak izinin 210 litreye \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 da hat\u0131rda tutabiliriz.<\/p>\n Keza, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in elzem olan ve v\u00fccudumuzun ihtiya\u00e7 duydu\u011fu 1 gram proteini dana etinden kar\u015f\u0131lamay\u0131 tercih etti\u011fimiz durumda su ayak izimiz 112 litre olurken, bunu bir yumurtadan temin etti\u011fimizde su ayak izimiz 4 kat azal\u0131\u015fla 29 litreye iniyor. Ancak bitkisel kaynaklar da var. Bahsini etti\u011fimiz 1 graml\u0131k proteini bitkisel kaynakl\u0131 baklagillerden elde etme yolunu tercih edersek de su ayak izimiz sadece 19 litre oluyor. Bu durum, bir yandan su kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131 korurken ayn\u0131 zamanda da iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ile m\u00fccadeleye b\u00fcy\u00fck katk\u0131 sunacak.<\/p>\n Hepimiz isteriz hayata bir iz b\u0131rakmay\u0131, unutulmayan bir iz. Evet hayata b\u0131rakaca\u011f\u0131m\u0131z iz b\u00fcy\u00fck olsun, ancak su ayak izimiz k\u00fc\u00e7\u00fck olsun. Rahmet Peygamberinin (SAV) “Irmak kenar\u0131nda olsan\u0131z dahi abdest al\u0131rken israftan ka\u00e7\u0131n\u0131n\u0131z” d\u00fcsturunu her daim hat\u0131rda tutmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n