G\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda gerek h\u0131zl\u0131 ekonomik b\u00fcy\u00fcme gerekse de h\u0131zl\u0131 n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 beraberinde birtak\u0131m sorunlara da yol a\u00e7\u0131yor. Davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131zdaki de\u011fi\u015fimler, daha konforlu ve rahat ya\u015fam beklentisi, h\u0131zl\u0131 ya\u015fam stilleri gibi olgular, insan\u0131m\u0131z\u0131 ge\u00e7mi\u015fe nazaran daha \u00e7ok t\u00fcketen bir toplum haline getirdi. Halbuki do\u011fal kaynaklar\u0131m\u0131z s\u0131n\u0131rs\u0131z de\u011fil. Ancak buna mukabil, hammadde ihtiyac\u0131 her ge\u00e7en g\u00fcn art\u0131yor. Arz-talep dengesindeki farkl\u0131l\u0131klar fiyatlar\u0131n da y\u00fckselmesine yol a\u00e7\u0131yor. Bu durum kaynaklar\u0131 etkin ve verimli kullanmay\u0131, at\u0131ks\u0131z bir ya\u015fama d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc zaruri k\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
Kaynaklar T\u00fckeniyor<\/em><\/strong><\/p>\n Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00c7evre Program\u0131 (UNEP) de\u011ferlendirmelerine g\u00f6re sadece son y\u00fczy\u0131lda kaynaklar\u0131n i\u015fleme ve kullan\u0131m\u0131nda 13 katl\u0131k art\u0131\u015f ya\u015fand\u0131. 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda 7 milyar ton k\u00fcresel kaynak kullan\u0131m\u0131 yak\u0131n zamanda 90 milyar tona ula\u015ft\u0131. Halbuki buna mukabil n\u00fcfusun 5 kat art\u0131\u015fla 1,5 milyardan 7,7 milyara \u00e7\u0131kmas\u0131, bizlere ferdi t\u00fcketimin 2-3 kat artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n Bu durumu g\u00f6steren di\u011fer bir g\u00f6sterge ise d\u00fcnya limit g\u00fcn\u00fc. D\u00fcnyam\u0131z her y\u0131l kullanmam\u0131z i\u00e7in bizlere kaynaklar sunuyor. Bizler onlar\u0131 kulland\u0131k\u00e7a kendisini bir \u015fekilde tamir ederek yeniliyor. Ancak bunun i\u00e7in de bir s\u00fcreye, yeterli bir zamana ihtiyac\u0131 var. Ne yaz\u0131k ki kaynak kullan\u0131m ve t\u00fcketim h\u0131z\u0131 d\u00fcnyam\u0131z\u0131n kendisini yenileme h\u0131z\u0131n\u0131 a\u015fm\u0131\u015f durumda. B\u00f6ylece d\u00fcnyam\u0131z\u0131n y\u0131ll\u0131k olarak sundu\u011fu imk\u00e2n ve kaynaklar\u0131 art\u0131k birka\u00e7 ay i\u00e7erisinde t\u00fcketir hale geldik. D\u00fcnya limit g\u00fcn\u00fc de o y\u0131l i\u00e7in c\u00f6mert d\u00fcnyam\u0131z\u0131n bize sundu\u011fu kaynaklar\u0131 t\u00fcketip bitirdi\u011fimiz zaman\u0131 g\u00f6steriyor. Her ge\u00e7en y\u0131l biraz daha geriye \u00e7ekiliyor. 1990\u2019da 11 Ekim, 2000\u2019de 23 Eyl\u00fcl, 2010\u2019da 21 A\u011fustos, 2015\u2019de 13 A\u011fustos, 2018\u2019de 1 A\u011fustos, 2019\u2019da ise 27 Temmuz olarak ger\u00e7ekle\u015fti.<\/p>\n 2020 y\u0131l\u0131nda ise COVID-19 salg\u0131n\u0131 ile dura\u011fanla\u015fan hayat d\u00fcnyam\u0131za nefes ald\u0131rd\u0131. Kaynak kullan\u0131m\u0131 da azald\u0131. Limit g\u00fcn\u00fc ise K\u00fcresel Ayak \u0130zi A\u011f\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan de\u011ferlendirmelere g\u00f6re 2020 y\u0131l\u0131 limit a\u015f\u0131m g\u00fcn\u00fc 22 A\u011fustos olarak ger\u00e7ekle\u015fti. Bu de\u011fer, 2005-2006 y\u0131l\u0131 d\u00f6nemine denk geliyor. Salg\u0131n ile birlikte d\u00fcnya kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6m\u00fcrleri ge\u00e7ici bir s\u00fcreli\u011fine uzad\u0131.<\/p>\n At\u0131k Da\u011flar\u0131na Do\u011fru<\/em><\/strong><\/p>\n \u0130nsano\u011flu ya\u015fam\u0131 kolayla\u015ft\u0131rmak ad\u0131na s\u00fcrekli yap\u0131lar in\u015fa ediyor. Dev binalar, fabrikalar, k\u00f6pr\u00fcler, yollar, barajlar, gemiler, u\u00e7aklar, arabalar ve daha nice e\u015fyalar. Bunlar\u0131 yaparken de d\u00fcnyan\u0131n sundu\u011fu kaynaklar\u0131 kullan\u0131yor. 9 Aral\u0131k 2020 tarihinde Nature\u2019de yay\u0131nlanan yeni bir \u00e7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re insan eliyle yap\u0131lan t\u00fcm antropojenik kaynaklar (binalar, ara\u00e7lar, barajlar, yollar vb)<\/em> d\u00fcnyadaki t\u00fcm canl\u0131 varl\u0131\u011f\u0131n (su canl\u0131lar\u0131, kara canl\u0131lar\u0131, bitki ve a\u011fa\u00e7lar, insanlar, her t\u00fcrl\u00fc hayvan pop\u00fclasyonu vb)<\/em> a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na ula\u015fm\u0131\u015f durumda. \u00c7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re 1950 sonras\u0131 hayat\u0131m\u0131za giren ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6nemli sorunlar\u0131ndan biri olan plastik miktar\u0131, d\u00fcnyam\u0131zdaki su ve karasal hayvan a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n hemen hemen 2 kat\u0131na e\u015fde\u011fer.<\/p>\n Ancak ne var ki t\u00fcm bu yap\u0131lar\u0131n bir \u00f6mr\u00fc, bir dayan\u0131m ve verimli kullan\u0131m s\u00fcreleri var. Hi\u00e7birisi sonsuz bir kullan\u0131m \u00f6mr\u00fcne sahip de\u011fil. Er ya da ge\u00e7 at\u0131k haline gelecek. \u0130\u00e7lerinde birka\u00e7 dakika kullan\u0131lan plastik t\u00fcrevli po\u015fetler veya birka\u00e7 ayl\u0131k \u00f6mre sahip me\u015frubat \u015fi\u015feleri olabildi\u011fi gibi birka\u00e7 y\u00fczy\u0131l kullan\u0131m \u00f6mr\u00fc olan binalar da bulunabiliyor. Ancak, en nihayetinde at\u0131k olma potansiyeline sahipler. Di\u011fer bir tabirle g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00fcretilen hemen her e\u015fya, her \u00fcr\u00fcn ayn\u0131 zamanda birer at\u0131k. Dolay\u0131s\u0131 ile at\u0131k da\u011flar\u0131 \u00fcretiyoruz.<\/p>\n Ve kirlilik art\u0131k s\u0131n\u0131r da tan\u0131m\u0131yor.\u00a0 D\u00fcnyan\u0131n en y\u00fcksek tepesi, Everest\u2026 \u00c7\u00f6p y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 alt\u0131nda. Tonlarca \u00e7\u00f6p var. \u00c7in H\u00fck\u00fcmeti \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak 5200 metre \u00fcst\u00fcn\u00fc zirve t\u0131rman\u0131\u015flar\u0131na kapatt\u0131. D\u00fcnyan\u0131n en derin yeri, Mariana \u00c7ukuru\u2026 Orada yer alan kabuklulardan numune al\u0131n\u0131yor. Sonu\u00e7 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131\u2026 \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00fcnyan\u0131n en kirli nehirlerinde ya\u015fayan kabuklulardan 50 kat daha tehlikeli kimyasal -a\u011f\u0131r metal- birikti\u011fi tespit ediliyor.<\/p>\n Her ge\u00e7en g\u00fcn artan t\u00fcketim sonu\u00e7ta bir kirlilik do\u011furuyor. D\u00fcnya Bankas\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00e7al\u0131\u015fma sonu\u00e7lar\u0131 da bu de\u011fi\u015fimi verilerle ortaya koyuyor. 2012 y\u0131l\u0131 D\u00fcnya Bankas\u0131 Raporuna g\u00f6re k\u00fcresel bazda 1,3 milyar ton evsel at\u0131k olu\u015furken 2018 y\u0131l\u0131 raporuna g\u00f6re ise bu de\u011ferin %50 art\u0131\u015fla 2,01 milyar tona \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. T\u00fcketimin bu denli seyretmesi halinde ise 2050 y\u0131l\u0131na geldi\u011fimizde g\u00fcn\u00fcm\u00fcz de\u011ferinden y\u00fczde yetmi\u015f art\u0131\u015fla 3,4 milyar ton evsel kat\u0131 at\u0131\u011f\u0131n olu\u015fmas\u0131 bekleniyor.<\/p>\n Buna mukabil n\u00fcfusun ise 7,7 milyardan 10 milyara \u00e7\u0131kmas\u0131, yani yakla\u015f\u0131k y\u00fczde otuzbe\u015f oran\u0131nda art\u0131\u015f g\u00f6stermesi \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. N\u00fcfus y\u00fczde otuzbe\u015f oran\u0131nda artarken at\u0131\u011f\u0131n y\u00fczde yetmi\u015f oran\u0131nda artmas\u0131; bireysel t\u00fcketimin hemen hemen iki kat\u0131na \u00e7\u0131kabilece\u011fini g\u00f6steriyor bizlere.<\/p>\n \u00dclkemizde de Benzer Durum Var<\/em><\/strong><\/p>\n Geli\u015fen bir \u00fclkeyiz. Gen\u00e7 ve dinamik bir n\u00fcfusumuz var. \u015eehirlerimiz b\u00fcy\u00fcyor, yo\u011funluklar art\u0131yor. N\u00fcfusumuzun %75\u2019i \u015fehirlerde ya\u015f\u0131yor. Al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131m\u0131z de\u011fi\u015fiyor. T\u00fcketimimiz art\u0131yor. Enerji ihtiyac\u0131m\u0131z art\u0131yor. T\u00fcketim artt\u0131k\u00e7a hammadde ihtiyac\u0131m\u0131z da art\u0131yor. T\u00dc\u0130K verileri \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda 1990 y\u0131l\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadarki geli\u015fmelere g\u00f6z att\u0131\u011f\u0131m\u0131zda; n\u00fcfusun 60 milyondan \u00fc\u00e7te bir oran\u0131nda art\u0131\u015fla 83 milyona, do\u011fal kaynak kullan\u0131m\u0131n\u0131n 500 milyon tondan 2 kat art\u0131\u015fla 1 milyar tona, hanehalk\u0131 enerji t\u00fcketimi 2 milyon TEP\u2019ten 2 kat art\u0131\u015fla 4 milyon TEP\u2019e, evsel kat\u0131 at\u0131k olu\u015fumu 17 milyon tondan yakla\u015f\u0131k 2 kat art\u0131\u015fla 33 milyon tona ula\u015ft\u0131.<\/p>\n Ge\u00e7en 30 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre zarf\u0131nda n\u00fcfusun sadece 3\u2019te bir artmas\u0131na kar\u015f\u0131n, kaynak kullan\u0131m\u0131, enerji t\u00fcketimi ve buna ba\u011fl\u0131 olarak at\u0131k olu\u015fumunun 2 kat art\u0131\u015f g\u00f6sterdi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz bu durum bireysel t\u00fcketimin hemen hemen iki kat\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor bizlere.<\/p>\n Ayn\u0131 \u015fekilde, Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131nca 208 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanan T\u00fcrkiye \u0130sraf Raporu da bu durumu teyit eden veriler bar\u0131nd\u0131r\u0131yor. Rapora g\u00f6re \u00fcretilen 49 milyon ton meyve-sebzenin en az 1\/3’\u00fc \u00fcretim veya da\u011f\u0131t\u0131m a\u015famas\u0131nda kayba u\u011frad\u0131\u011f\u0131, ihtiya\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 halde cep telefonu de\u011fi\u015ftirme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n 3 y\u0131ldan az, otomobil de\u011fi\u015ftirme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ise ortalama 5 y\u0131l oldu\u011fu belirtiliyor.<\/p>\n \u00c7evre Odakl\u0131 B\u00fcy\u00fcme<\/em><\/strong><\/p>\n \u00d6nceleri yerel bazda etki g\u00f6steren sorunlar g\u00fcn\u00fcm\u00fczde giderek b\u00fcy\u00fcd\u00fc. K\u00fcresel etkiler olu\u015fturmaya ba\u015flad\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla \u00e7evre konular\u0131 art\u0131k g\u00f6z ard\u0131 edilemez bir noktaya ula\u015ft\u0131. Son 50 y\u0131ld\u0131r bu konuya e\u011filim g\u00f6stermeye ba\u015flayan d\u00fcnya kamuoyu art\u0131k bu konuya kay\u0131ts\u0131z kalam\u0131yor.\u00a0 Ortak gelecek kayg\u0131s\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. Art\u0131k \u00e7evrenin; b\u00fcy\u00fcmenin bir par\u00e7as\u0131, vazge\u00e7ilmez \u00f6nemli bir akt\u00f6r\u00fc oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n Evet, t\u00fcm bu geli\u015fmeler daha kal\u0131c\u0131 politikalar\u0131n geli\u015fmesini zaruri k\u0131l\u0131yor. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131n\u0131n da ya\u015fanan sorunlar kar\u015f\u0131s\u0131nda yeni bir d\u00fczene girdi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00c7evreyi merkeze alan bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm. S\u0131n\u0131rl\u0131 kaynaklar\u0131 daha etkin ve verimli kullanmay\u0131 ama\u00e7 edilen bir yakla\u015f\u0131m.\u00a0 D\u00f6ng\u00fcsel bir yakla\u015f\u0131ma ge\u00e7iyor.<\/p>\n Lineerden D\u00f6ng\u00fcsele<\/em><\/strong><\/p>\n Do\u011fadan ilham alan bir yakla\u015f\u0131m esas\u0131nda. Bak\u0131yorsunuz k\u00e2inatta bir denge var. Adeta denge \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015f D\u00fcnyam\u0131z. Hi\u00e7bir \u015fey eksilmiyor. Onun yerine \u00e7evriliyor. D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. Bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm var do\u011fada\u2026 Her \u015fey \u00f6z\u00fcne d\u00f6n\u00fcyor. Hi\u00e7bir \u015fey zayi olmuyor.\u00a0 \u0130sraf olmuyor. Ba\u015fka bir \u015feye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. Ba\u015fka bir canl\u0131n\u0131n besin kayna\u011f\u0131 oluyor. Sonbahar aylar\u0131n\u0131 geride b\u0131rakt\u0131k. Yapraklar\u0131n d\u00f6k\u00fclme an\u0131. O yapraklar\u0131 at\u0131k g\u00f6z\u00fcyle bakar\u0131z. Halbuki o yaprak d\u00fc\u015ft\u00fckleri topra\u011fa, ormana hayat oluyorlar. Bir \u015feyin \u00f6l\u00fcm\u00fc ba\u015fka bir \u015feyin hayat bulmas\u0131na vesile oluyor.<\/p>\n D\u00fcnya bu yakla\u015f\u0131ma, d\u00f6ng\u00fcsel ekonomi modeli ad\u0131 verilen d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme ge\u00e7iyor. Bu itibarla 2015 y\u0131l\u0131nda Birle\u015fmi\u015f Milletler 2030 y\u0131l\u0131n\u0131 esas alan 17 adet S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Kalk\u0131nma Ama\u00e7lar\u0131 belirledi. Bunlardan birisi de \u201cBilin\u00e7li (S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir) \u00dcretim ve T\u00fcketim\u201d Amac\u0131. Kaynaklar\u0131 verimli kullanmay\u0131, \u0130SRAFI DURDURMAYI esas al\u0131yor.<\/p>\n Al-kullan-at i\u015fleyi\u015fi terk ediliyor. \u201c\u00dcret – kullan – tekrar kullan – de\u011ferlendir\u201d tarz\u0131 model olan d\u00f6ng\u00fcsele ge\u00e7iyor. D\u00f6ng\u00fcsel model sadece geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm demek de\u011fil; Temiz enerjiyi, Tekrar kullan\u0131labilirli\u011fi, Tamir edilebilirli\u011fi, Dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 merkeze alan bir yakla\u015f\u0131m. Dolay\u0131s\u0131yla at\u0131k olu\u015fturmayan s\u0131f\u0131r at\u0131k temelli bir yakla\u015f\u0131m.<\/p>\n Geli\u015fen ve De\u011fi\u015fen T\u00fcrkiye<\/em><\/strong><\/p>\n K\u00fcresel cihette son 50 y\u0131ld\u0131r g\u00fcndemde yer alan \u00e7evre hassasiyeti \u00fclkemizde ise son 20 y\u0131lda kar\u015f\u0131l\u0131k bulmaya ba\u015flad\u0131. Tarih boyunca \u00e7evreye, do\u011faya sayg\u0131 g\u00f6stermi\u015f, elindekileri verimli kullanmay\u0131, bu itibarla israf etmemeyi kendisine \u015fiar edinmi\u015f bir milletin evlad\u0131 olan bizler zamanla bu \u00f6zelli\u011fimizi kaybetmi\u015fiz. Ancak, tekrar aya\u011fa kalk\u0131yoruz. Bir\u00e7ok alanda sa\u011flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z geli\u015fmeyi \u00e7evre y\u00f6netiminde de sa\u011fl\u0131yoruz.\u00a0 \u00c7evre sadece bizim de\u011fil, t\u00fcm canl\u0131lar\u0131n ortak ya\u015fam alan\u0131. Bu itibarla \u201cYa\u015fanabilir \u015eehirler, S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir \u00c7evre\u201d temel ekseninde hareket ediyoruz. Onuncu ve Onbirinci 5 y\u0131ll\u0131k Kalk\u0131nma Planlar\u0131nda da esas ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir vizyon esas\u0131nda.<\/p>\n El at\u0131lan konular\u0131n ba\u015f\u0131nda ise at\u0131klar geliyor. Bu meramda, hammadde ve do\u011fal kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131n korunma-kullanma dengesinin sa\u011flanmas\u0131, ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir \u015fekilde olu\u015fan at\u0131klar\u0131n yine birer kaynak olarak de\u011ferlendirilmesi, b\u00f6ylelikle kendi kendine yeten bir \u00fclke olmak ad\u0131na bir\u00e7ok ad\u0131m at\u0131ld\u0131. At\u0131klar\u0131n d\u00fczenli depolanmas\u0131, geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm faaliyetlerinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131, \u00f6yle ki 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda say\u0131lar\u0131 sadece 10-20 olarak an\u0131lan tesis yat\u0131r\u0131mlar\u0131, yasal d\u00fczenlemeler ve geli\u015ftirilen politikalar e\u015fli\u011finde b\u00fcy\u00fck art\u0131\u015f kaydederek g\u00fcn\u00fcm\u00fczde 3-4 binlere ula\u015fm\u0131\u015f durumda. Ayr\u0131ca, on binlerce ki\u015fiye de istihdam potansiyeli olu\u015fturmakta bu tesisler.<\/p>\n Sa\u011fl\u0131kl\u0131 Bertaraf<\/em><\/strong><\/p>\n Y\u0131llarca geli\u015fig\u00fczel do\u011faya att\u0131\u011f\u0131m\u0131z, su kaynaklar\u0131na, tarihi ve k\u00fclt\u00fcrel alanlara, tar\u0131m arazilerine zarar veren at\u0131klar\u0131n etkin ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 y\u00f6netimine dair ad\u0131mlar at\u0131ld\u0131. Var olan at\u0131klar\u0131n da ekosisteme zarar vermeyecek \u015fekilde y\u00f6netimi gerekiyor. 1993\u2019te \u0130stanbul Hekimba\u015f\u0131 D\u00fczensiz Depolama Alan\u0131nda meydana gelen ve 39 vatanda\u015f\u0131m\u0131z\u0131 yitirdi\u011fimiz, belki de d\u00fcnyada e\u015fi benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f hadisesi unutmad\u0131k. Bu itibarla d\u00fczenli depolama sahalar\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131 \u00f6ncelik verilen alanlardan biri oldu. Bu itibarla 18 y\u0131lda d\u00fczenli depolama alan say\u0131s\u0131 6 kat art\u0131\u015fla 15\u2019den 90\u2019a \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. D\u00fczenli depolama hizmeti verilen belediye n\u00fcfusu yakla\u015f\u0131k 3,5 kat art\u0131\u015fla %23\u2019ten %83\u2019e \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Bu esnada ortaya \u00e7\u0131kan depo gaz\u0131 da de\u011ferlendirilerek enerji \u00fcretimi sa\u011fland\u0131. At\u0131k sekt\u00f6r\u00fc seragaz\u0131 emisyonlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan 3. \u00f6nemli sekt\u00f6r. Dolay\u0131s\u0131yla etkin y\u00f6netimi gerekiyor. Hizmette bulunan 90 d\u00fczenli depolama tesisinin yar\u0131s\u0131nda elde edilen elektrik enerjisi ile 1,5 milyon konutun elektrik ihtiyac\u0131na e\u015fde\u011fer enerji \u00fcretimi ger\u00e7ekle\u015ftirilerek kaynaklar\u0131n korunumu sa\u011flan\u0131yor.<\/p>\n \u0130\u00e7eri\u011fi itibariyle tehlikelilik arz eden t\u0131bbi at\u0131klar\u0131n derelere at\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ildi. Bu kapsamda T\u0131bbi At\u0131k Yakma ve Sterilizasyon Tesisleri in\u015fa edildi. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde g\u00fcnl\u00fck bazda 90000 tonu a\u015fan t\u0131bbi at\u0131\u011f\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 bertaraf\u0131n\u0131 sa\u011flayan 70 civar\u0131ndaki tesis ile t\u00fcm \u00fclkeye hizmet veriliyor.<\/p>\n At\u0131klar\u0131 \u0130zliyoruz<\/em><\/strong><\/p>\n At\u0131klar\u0131n olu\u015ftu\u011fu yerden geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm veya bertaraf alanlar\u0131na ta\u015f\u0131nmas\u0131na kadarki s\u00fcre\u00e7leri izliyor, kay\u0131t alt\u0131na al\u0131yoruz. Mobil At\u0131k Takip Sistemi gibi hizmete ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z hemen hemen her at\u0131k grubuna ait bilgi sistemleri ile at\u0131\u011f\u0131n olu\u015fumundan ta\u015f\u0131nmas\u0131na ve geri kazan\u0131m\/bertaraf i\u015flemlerine kadarki s\u00fcrecin \u00e7evrimi\u00e7i sistemlerle etkin kontrol\u00fc, izlenmesi ve denetimini sa\u011fl\u0131yoruz.<\/p>\n Bununla birlikte, \u00fclke genelinde olu\u015fan tehlikeli at\u0131klar\u0131n beyan\u0131n\u0131n do\u011frulu\u011fu, ta\u015f\u0131ma g\u00fcvenli\u011fi ve uygun geri kazan\u0131m\/ bertaraf\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 otomatik olarak takip edilerek, uygunsuzluklar\u0131 anl\u0131k olarak tespit edilebilme imk\u00e2n ve kabiliyetine sahip durumday\u0131z.<\/p>\n Geri D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm Altyap\u0131s\u0131 G\u00fc\u00e7leniyor<\/em><\/strong><\/p>\n D\u00fcnya art\u0131k at\u0131\u011fa kaynak g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131yor. Tekrar i\u015fleyerek ekonomiye, sanayiye girdi olarak temin edilebiliyor at\u0131klar. Ge\u00e7mi\u015fte oldu\u011fu gibi g\u00f6zden tutulmas\u0131 gereken bir meta de\u011fil, bilakis kullan\u0131lmas\u0131, de\u011ferlendirilmesi gereken bir malzeme olarak i\u015flenmeye ba\u015fland\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc Frederick Talbot\u2019un bundan tam 100 y\u0131l \u00f6nce kitab\u0131nda ifade etti\u011fi gibi \u201cAt\u0131k, sadece yanl\u0131\u015f yere b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f bir hammadde\u201d idi. Teknoloji buna imk\u00e2n sa\u011fl\u0131yor. 10. Kalk\u0131nma Plan\u0131 ile birlikte \u00fcst strateji belgelerimizde yer al\u0131yor. Y\u00fcksek geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ile d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 ana hedeflerden biri. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce ile yat\u0131r\u0131mlar ger\u00e7ekle\u015ftirdik. Sanayicilerimizi destekledik. Mevzuat\u0131m\u0131z\u0131 geli\u015ftirdik. Sonu\u00e7ta 25 y\u0131lda y\u00fczde 1 olan geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm de\u011ferini y\u00fczde 13\u2019e \u00e7\u0131kard\u0131k. Ancak daha yukar\u0131lara \u00e7\u0131kmal\u0131y\u0131z. Avrupal\u0131 \u00fclkelerin bir\u00e7o\u011funda bu de\u011ferler y\u00fczde 40\u2019lar\u0131n \u00fczerinde.<\/p>\n Son yirmi y\u0131lda \u00fclkemiz geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm sekt\u00f6r\u00fc b\u00fcy\u00fck bir b\u00fcy\u00fcme ve geli\u015fme sa\u011flad\u0131. Bir\u00e7ok alanda dev modern tesisler hayata ge\u00e7ti. Geri kazan\u0131lan at\u0131k oran\u0131 da ayn\u0131 \u015fekilde art\u0131\u015f g\u00f6sterdi. 2001 y\u0131l\u0131nda olu\u015fan 25 milyon evsel at\u0131\u011f\u0131n ancak %1\u2019i, di\u011fer bir ifade ile 250.000 ton civar\u0131nda iken, bu de\u011fer yap\u0131lan yat\u0131r\u0131mlarla %13\u2019leri a\u015ft\u0131. Halihaz\u0131rda y\u0131ll\u0131k bazda olu\u015fan 33 milyon evsel at\u0131\u011f\u0131n 5 milyon tonu a\u015fan miktar\u0131 geri kazan\u0131larak sanayicimize hammadde olarak sunuluyor. B\u00f6ylece sanayicilerimizin girdi maliyetlerinde azal\u0131\u015flar sa\u011flan\u0131yor. Kuvars vb hammaddeye k\u0131yasla cam k\u0131r\u0131\u011f\u0131ndan cam eldesi esnas\u0131nda en az %20 daha az enerji ihtiyac\u0131 duyuluyor. Bu oran al\u00fcminyumda ise hammadde olan boksitten \u00fcretime k\u0131yasla %99\u2019lara kadar varabiliyor. Yine, at\u0131klar\u0131n i\u015flenmemesi halinde depolamaya gitmesi halinde de depolama masraflar\u0131 hem de ilave ta\u015f\u0131ma maliyetleri olu\u015facak. Depolama sadece \u00e7evreye zarar veren bir yap\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda \u00e7ok da pahal\u0131, ekonomiye de zarar veriyor. Her y\u0131l olu\u015fan ve hala giyilebilir oldu\u011fu halde at\u0131lan 100 bin ton tekstil at\u0131\u011f\u0131n\u0131n depolanmas\u0131n\u0131n New York ekonomisine maliyeti y\u0131ll\u0131k 300 milyon USD.<\/p>\n Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z\u0131n e\u015fleri Say\u0131n Emine ERDO\u011eAN Han\u0131mefendinin himayelerinde y\u00fcr\u00fcyen ve 2017 y\u0131l\u0131nda ba\u015flayan s\u0131f\u0131r at\u0131k projesi ile daha iddial\u0131 hedeflerimiz var. Bu \u00e7er\u00e7evede Cumhuriyetimizin 100. y\u0131l\u0131n\u0131 kutlayaca\u011f\u0131m\u0131z 2023 y\u0131l\u0131nda geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm oran\u0131m\u0131z\u0131 en az %35\u2019e \u00e7\u0131karmak istiyoruz. Bu ayn\u0131 zamanda en az 13 milyon ton at\u0131\u011f\u0131n depo sahalar\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fclmek yerine geri kazan\u0131larak ekonomiye, sanayiye tekrar hammadde olarak sunulmas\u0131 anlam\u0131 ta\u015f\u0131yor. Ayn\u0131 zamanda, geri kazan\u0131lan at\u0131k ka\u011f\u0131tlar\u0131n \u00fclkemiz ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabiliyor olaca\u011f\u0131z. B\u00f6ylece ilave bir ithalata ihtiya\u00e7 duymayaca\u011f\u0131m\u0131z anlam\u0131n\u0131 da ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n Sekt\u00f6r\u00fcm\u00fcz\u00fcn b\u00fcy\u00fck bir kapasitesi var. Bunu g\u00f6steren olgulardan biri de ithalat. \u0130thal edilen at\u0131k miktar\u0131nda y\u0131llar itibari ile bir miktar art\u0131\u015f s\u00f6z konusu. Bu durum dahi esas\u0131nda \u00fclkemizde geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm i\u015fleme kapasitemizin oldu\u011funu, ancak toplama altyap\u0131s\u0131 yetersizli\u011fi dolay\u0131s\u0131yla yurtd\u0131\u015f\u0131na meyil edildi\u011finin en bariz g\u00f6stergesi. \u0130thalatta kota uygulamas\u0131 ba\u015flatt\u0131k. Bu kapsamda, %50 kota getirdik. Yak\u0131nda s\u0131f\u0131rlayaca\u011f\u0131z bunu. Kendi i\u00e7imize d\u00f6n\u00fcyor, kendi at\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 de\u011ferlendirece\u011fiz \u00f6ncelikle. Bu itibarla GEKAP geldi. Bu itibarla depozito geliyor. Bu itibarla \u00c7evre Ajans\u0131 geliyor.<\/p>\n Mevzuat Altyap\u0131m\u0131z G\u00fc\u00e7leniyor<\/em><\/strong><\/p>\n Temel hedefimiz \u201cherkese temiz hava, temiz su, yeterince ye\u015fil alan ve verimli toprak sunmak.\u201d Bunun i\u00e7in de g\u00fc\u00e7l\u00fc yasal bir altyap\u0131ya ihtiya\u00e7 var \u00f6ncelikle. 1983 tarihli 2872 say\u0131l\u0131 \u00c7evre Kanunumuz neredeyse 40 ya\u015f\u0131n\u0131 dolduruyor. \u00c7evre konusu olduk\u00e7a dinamik bir konu olmas\u0131na ra\u011fmen ilgili yasam\u0131z uzun y\u0131llar boyunca k\u00fc\u00e7\u00fck baz\u0131 d\u00fczenlemeler d\u0131\u015f\u0131nda el de\u011fmeden durmu\u015f. 1994\u2019te \u0130stanbul ile ba\u015flayan \u00e7evre yat\u0131r\u0131mlar\u0131 2002 y\u0131l\u0131 sonras\u0131 t\u00fcm \u00fclke sath\u0131na yay\u0131ld\u0131. \u00c7evre Kanunu g\u00fcn\u00fcn de\u011fi\u015fen ihtiya\u00e7lar\u0131na cevap vermek, D\u00fcnya ile uyumlu olmak ad\u0131na 2 defa kapsaml\u0131 revizyona tabi tutuldu. Her iki d\u00fczenlemenin de temelinde ATIK y\u00f6netimi var.<\/p>\n \u0130lk kapsaml\u0131 d\u00fczenleme 2006 y\u0131l\u0131nda hayata ge\u00e7irildi. Tuzla Orhanl\u0131\u2019da tehlikeli kimyasal at\u0131k i\u00e7eren varillerin bulunmu\u015f, kamuoyunun da \u00e7evresel kayg\u0131lar\u0131n\u0131n artmas\u0131 \u00fczerine y\u0131llarca kad\u00fck olmu\u015f d\u00fczenleme d\u00f6nemin Ba\u015fbakan\u0131 Say\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fcy\u00fck gayretleriyle Meclis\u2019ten ge\u00e7irilmi\u015ftir.<\/p>\n Ancak biliyoruz ki her bir at\u0131\u011f\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc karakteristik yap\u0131s\u0131 var. Piller, ya\u011flar, madenler, sanayi at\u0131klar\u0131, elektronik at\u0131k gibi her bir at\u0131k t\u00fcr\u00fcne \u00f6zg\u00fc alt d\u00fczenlemeler \u00fclkemize kazand\u0131r\u0131ld\u0131. Gerek bu at\u0131klar\u0131 kendi kategorileri i\u00e7erisinde ayr\u0131 de\u011ferlendirerek di\u011fer at\u0131klarla etkile\u015fimi azaltmak gerekse de bu at\u0131klar\u0131n daha kolay i\u015flenerek \u00fcretim zincirine tekrar dahil edilmesi amac\u0131yla bu d\u00fczenlemeler yap\u0131ld\u0131. B\u00f6ylece y\u00f6netimleri sadele\u015ftirildi.<\/p>\n Bu \u00e7er\u00e7evede \u201ckirleten \u00f6der\u201d ana ilkesi kapsam\u0131nda geni\u015fletilmi\u015f \u00fcretici sorumlulu\u011fu \u00e7er\u00e7evesinde her bir at\u0131k t\u00fcr\u00fcne \u00f6zg\u00fc y\u00f6netim modelleri olu\u015fturuldu. \u00dcretici ve \u00fcr\u00fcnleri piyasaya s\u00fcrenlere belli oranlarda olu\u015fan at\u0131klar\u0131n geri toplat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in sorumluluklar verildi. Bu itibarla birtak\u0131m geli\u015fmeler ya\u015fand\u0131. Bu kapsamda; at\u0131k piller baz\u0131nda geri toplama de\u011ferlerinin 30 tonlardan 700 tonlara ula\u015ft\u0131\u011f\u0131, \u00f6mr\u00fcn\u00fc tamamlam\u0131\u015f lastiklerde 9.000 tonlardan 180.000 tonlara ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131, at\u0131k elektrikli ve elektronik e\u015fyalarda 1.500 tonlardan 58.000 tonlara ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131, ak\u00fclerde 10.000 tonlardan 75.000 tonlara ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131, ambalaj at\u0131klar\u0131nda 700.000 tonlardan 2,2 milyon tonlara ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. B\u00fct\u00fcn bunlar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda geri kazan\u0131m oran\u0131 sadece %1 iken, \u015fu anda %13\u2019lere \u00e7\u0131km\u0131\u015f durumda.<\/p>\n Ancak ne var ki 2016 y\u0131l\u0131nda tamamlanan Ulusal At\u0131k Y\u00f6netimi Eylem Plan\u0131\u2019nda \u00fclkemizde olu\u015fan de\u011ferlendirilebilir at\u0131k miktar\u0131n\u0131n %36 seviyesinde oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131zca yap\u0131lan t\u00fcm iyile\u015ftirme faaliyetlerine ra\u011fmen; de\u011ferlendirilebilir at\u0131klar\u0131n tamam\u0131ndan ziyade ancak ilgili mevzuatta belirtilen kotalar d\u00e2hilinde toplamalar\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, ancak\u00a0 bir\u00e7ok at\u0131k t\u00fcr\u00fcnde bu hedeflere dahi ula\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131, geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm altyap\u0131s\u0131na yeterli katk\u0131 sa\u011flanamad\u0131\u011f\u0131 gibi \u00fclke sath\u0131na da yay\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, bu durumun toplama maliyetlerini etkiledi\u011fi, sonu\u00e7ta da yurtd\u0131\u015f\u0131ndan daha makul bedele de\u011ferlendirilebilir at\u0131k ithalat\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, b<\/em>az\u0131 at\u0131k t\u00fcrlerinin \u00e7ok y\u00fcksek oranda toplanmas\u0131na kar\u015f\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck kalite nedeniyle geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme g\u00f6nderilen at\u0131k miktar\u0131n\u0131n ise \u00e7ok az oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n Bu itibarla 2017 y\u0131l\u0131nda Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z\u0131n e\u015fi Sayg\u0131de\u011fer Han\u0131mefendi Emine Erdo\u011fan\u2019\u0131n himayelerinde s\u0131f\u0131r at\u0131k hareketini ba\u015flatt\u0131k. Hedefe uygun olarak 2023 y\u0131l\u0131 i\u00e7in geri kazan\u0131m hedefini de %35 olarak belirledik.<\/p>\n Gerek s\u0131f\u0131r at\u0131k hareketinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131, gerekse de yukar\u0131da belirtilen tespitler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131zca de\u011ferlendirmeler yap\u0131lm\u0131\u015f, alternatif y\u00f6ntemler noktas\u0131nda analizler ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f, d\u00fcnya uygulamalar\u0131 incelenmi\u015f ve \u00fclkemiz ko\u015fullar\u0131na uygun olaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen geri kazan\u0131m kat\u0131l\u0131m pay\u0131 (GEKAP) ve zorunlu depozito uygulamalar\u0131n hayata ge\u00e7irilmesine dair \u00c7evre Kanunu\u2019nda ikinci kez geni\u015f kapsaml\u0131 d\u00fczenleme yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. An\u0131lan d\u00fczenlemeler 2018 Aral\u0131k ay\u0131nda Meclis\u2019ten ge\u00e7erek yasala\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 GEKAP ile bir yandan kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131l\u0131k \u00f6nlenirken bir yandan da s\u0131f\u0131r at\u0131k uygulamalar\u0131n\u0131n te\u015fvik edilmesi i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan mali kaynak olu\u015fturuldu. Muhataplara kendi toplama altyap\u0131lar\u0131n\u0131 kurarak depozito y\u00f6ntemi ile at\u0131klar\u0131n\u0131 toplamalar\u0131 halinde de GEKAP muafiyeti hakk\u0131 tan\u0131nd\u0131. Bu uygulama ile GEKAP\u2019tan murad\u0131n at\u0131klar\u0131n depo alanlar\u0131na gitmesinden ziyade ayr\u0131 bir \u015fekilde toplanmas\u0131, i\u015flenmesi ve ekonomiye kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 oldu\u011fu net bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n D\u00fczenleme kapsam\u0131nda ele al\u0131nan konulardan biri de g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 plastik kirlili\u011fi ile m\u00fccadele kapsam\u0131nda ta\u015f\u0131ma ama\u00e7l\u0131 plastik torbalar\u0131n \u00fccretlendirilmesi oldu. 2019 y\u0131l\u0131nda ge\u00e7ilen uygulamaya milletimiz b\u00fcy\u00fck bir tevecc\u00fch g\u00f6sterdi. \u0130lk y\u0131l\u0131n sonunda %80 oran\u0131nda azalt\u0131m ile yakla\u015f\u0131k 180.000 ton plasti\u011fin kullan\u0131m\u0131 \u00f6nlendi.<\/p>\n Temel hedefimiz at\u0131k olu\u015fumunu kaynakta \u00f6nlemek. Bu itibarla da temiz \u00fcretim sistemlerini destekledi\u011fimiz gibi bu hususa hizmet eden ve d\u00fcnyada yayg\u0131n bir \u015fekilde kullan\u0131lan eko-etiket uygulamas\u0131na ge\u00e7tik. T\u00fcrkiye ulusal \u00e7evre etiket sistemini kurduk.<\/p>\n S\u0131f\u0131r At\u0131k Uygulamam\u0131z yayg\u0131nla\u015f\u0131yor<\/em><\/strong><\/p>\n Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z\u0131n e\u015fleri Say\u0131n Emine Erdo\u011fan han\u0131mefendinin himayelerinde y\u00fcr\u00fcyen d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck \u00e7evresel fark\u0131ndal\u0131k projelerinden birisi. D\u00fcnyada ilk kez bir First Lady \u00e7evre konusundaki bir projeyi himaye ettiler. Kendileri \u00e7evre, do\u011fa ve toplumu ilgilendiren her hususta etkin rol ald\u0131lar. Say\u0131n Erdo\u011fan\u2019\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi bu \u00e7aba kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z kalmad\u0131 ve \u00e7evre hassasiyetleri dolay\u0131s\u0131 ile Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u0131da ve Tar\u0131m \u00d6rg\u00fct\u00fc taraf\u0131ndan 2018 y\u0131l\u0131nda \u00f6d\u00fcl ald\u0131lar.<\/p>\n Projenin temel hedefi israf\u0131 \u00f6nleme, kaynaklar\u0131 daha verimli kullanma, olu\u015fan at\u0131klar\u0131 da depolamak yerine i\u015fleyerek tekrar d\u00f6ng\u00fcye kazand\u0131rma. Tam bir d\u00f6ng\u00fcsel ekonomi modeli uygulamas\u0131..<\/p>\n Sistem herkesi kaps\u0131yor. S\u0131f\u0131r at\u0131k sistemlerini kuran restoran, kafe, otel, okul, kamu binas\u0131, i\u015fyerleri, hatta belediyelere dahi s\u0131f\u0131r at\u0131k belgeleri d\u00fczenleniyor. \u00c7al\u0131\u015fmalar, sa\u011flanan geli\u015fmeler kay\u0131t alt\u0131na al\u0131narak izleniyor. Uygulama kapsam\u0131nda g\u0131da at\u0131klar\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi de ayr\u0131ca ele al\u0131n\u0131yor. Bu noktada S\u0131f\u0131r At\u0131k, S\u0131f\u0131r A\u00e7l\u0131k temas\u0131 dahilinde \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n Bakanl\u0131klar\u0131m\u0131z, i\u015f d\u00fcnyam\u0131z, belediyelerimiz, \u00fcniversitelerimiz hepsi sahip \u00e7\u0131kt\u0131lar. \u00c7\u00fcnk\u00fc sonu\u00e7ta hepimizin kazanaca\u011f\u0131 bir hareket bu. Kaybedeni olmayan bir hareket bu.<\/p>\n Meyvelerini almaya ba\u015flad\u0131k. 2 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre\u00e7te 9,5 milyon ki\u015fiye e\u011fitim verildi. 53.500 kurum\/kurulu\u015f binas\u0131nda uygulamaya ge\u00e7ildi. 13.700 binaya da Temel Seviye S\u0131f\u0131r At\u0131k Belgesi verildi. Ayn\u0131 \u015fekilde, 2017\u2019den bu yana 17 milyon ton de\u011ferlendirilebilir at\u0131k topland\u0131. B\u00f6ylece; 17 milyar TL ekonomik kazan\u00e7 ve \u00fclkemizde ya\u015fanan ya\u011f\u0131\u015f azl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak \u00f6nemi her ge\u00e7en g\u00fcn artan 345 milyon m3 su tasarrufu sa\u011flad\u0131k.<\/p>\n 2023 y\u0131l\u0131nda y\u00fczde 35 geri kazan\u0131m hedefi ile y\u0131ll\u0131k bazda do\u011frudan 20 milyar TL\u2019lik bir ekonomi ve 100.000 ki\u015fiye do\u011frudan istihdam olu\u015fturma gayreti ve \u00e7abas\u0131 i\u00e7erisindeyiz. T\u00fcm ad\u0131mlar\u0131m\u0131z\u0131 bu cihetten at\u0131yoruz.<\/p>\n T\u00fcrkiye \u00c7evre Ajans\u0131 Kuruluyor<\/em><\/strong><\/p>\n \u00c7evre Kanunu\u2019nda yap\u0131lan geni\u015f kapsaml\u0131 revizyonlara bir yenisini de bu sene ekliyoruz. Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l\u0131n sonunda Meclis Genel Kurulunda kabul edilen T\u00fcrkiye \u00c7evre Ajans\u0131n\u0131n Kurulmas\u0131 hakk\u0131ndaki Kanun ile kurulacak \u00c7evre Ajans\u0131n\u0131n bir\u00e7ok faaliyeti olacak. Bunlardan ilki ve \u00f6ncelikli olan\u0131 Depozito-\u0130ade Sistemini y\u00f6netmek olacak. Depozito at\u0131klar\u0131n etkin olarak toplanmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir mekanizma. Uygulama pratikte olduk\u00e7a basit bir i\u015fleyi\u015fe sahip. \u00dcr\u00fcne, ambalaj bedeli yans\u0131t\u0131l\u0131yor. Ambalaj iade edildi\u011finde \u00fccret geri al\u0131n\u0131yor. Vatanda\u015fa mali k\u00fclfet olu\u015fturmuyor. At\u0131\u011f\u0131n\u0131 geri getirmesi i\u00e7in te\u015fvik edici bir unsur oluyor.<\/p>\n Pratikte kolay g\u00f6r\u00fcnen bu sistemin y\u00f6netimi elbette ki daha zor. Zira \u00fclkemiz piyasas\u0131nda dola\u015fan y\u0131ll\u0131k 20 milyar adedi a\u015fan ambalajdan, onlar\u0131n takibinden bahsediyoruz. Bir\u00e7ok payda\u015f\u0131n e\u015fg\u00fcd\u00fcm dahilinde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gereken bir sistem. Bu sistemin tek elden y\u00f6netimi \u00f6nem arz edecek.<\/p>\n \u0130\u015fte \u00c7evre Ajans\u0131, sistemin tek elden y\u00f6netimini tesis etmek \u00fczere \u00e7at\u0131 kurulu\u015f olarak vazife yapacak. Piyasada dola\u015f\u0131mda bulunan 20 milyar adet i\u00e7ecek ambalaj\u0131n\u0131n takibini yapacak. Bir nevi izleyecek onlar\u0131. Kullan\u0131m sonras\u0131 da \u00e7\u00f6pe gitmesini \u00f6nleyecek. Kayna\u011f\u0131nda, temiz olarak toplayarak geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm sanayisine hammadde olmak \u00fczere iletecek. B\u00f6ylece hem yerel y\u00f6netimlerimizin at\u0131k ve temizlik giderleri azalacak hem de sanayicimize daha ucuz ve i\u015flenmesi kolay hammadde sunulacak.<\/p>\n 2022 y\u0131l\u0131 i\u00e7erisinde tan\u0131\u015faca\u011f\u0131m\u0131z ve i\u00e7ecek ambalajlar\u0131na uygulanacak Zorunlu Depozito Uygulamas\u0131 ile y\u0131ll\u0131k bazda en az 1.000.000 ton at\u0131k olu\u015fumunu \u00f6nleyecek, ekonomik a\u00e7\u0131dan da 1 milyar TL mali katk\u0131 sunaca\u011f\u0131z.<\/p>\n De\u011fi\u015fim ve D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm Zaman\u0131<\/strong><\/p>\n Bu \u00e7evre, do\u011fa, gezegen hepimizin. Sadece bizim de de\u011fil. T\u00fcm canl\u0131lar\u0131n ortak ya\u015fam alan\u0131. \u201cYa\u015fanabilir \u015eehirler, S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir \u00c7evre\u201d temel ekseninde hareket ediyoruz. Onuncu ve Onbirinci 5 y\u0131ll\u0131k Kalk\u0131nma Planlar\u0131nda da esas ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir vizyon esas\u0131nda. \u00c7evrenin do\u011fal dengesinin korunmas\u0131nda, kirlilik olu\u015fumunun \u00f6nlenmesinde esas\u0131nda hepimize i\u015f d\u00fc\u015f\u00fcyor. Sorumluluk d\u00fc\u015f\u00fcyor. Zira hepimizin bir etkisi var gezegenimiz \u00fczerine. \u00c7evre kirlenmesi esas\u0131nda insano\u011flunun do\u011faya verdi\u011fi zarar olarak ifade edebiliriz.<\/p>\n Yine, s\u0131f\u0131r at\u0131k dedik. Onu ilk olarak kendi binam\u0131zda uygulad\u0131k. Enerji verimlili\u011fi diyoruz. Onu yine Enerji Bakanl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte ilk olarak kendi yeni hizmet binam\u0131zda uygulamaya ba\u015flad\u0131k. G\u00f6n\u00fcl sultanlar\u0131ndan Hz. Mevlana\u2019n\u0131n da dedi\u011fi gibi \u201c\u00d6\u011f\u00fct verecek insana de\u011fil, \u00f6rnek olacak insana ihtiya\u00e7 var\u201d. Bu \u015fuurla hareket etmeliyiz, ediyoruz da. Hepimizin birtak\u0131m al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmesi gerekiyor.\u00a0 \u00c7o\u011fumuzun her g\u00fcn t\u00fcketti\u011fi bir fincan kahvenin 140 lt su ayak izi var. Buna biraz \u015feker ve s\u00fct katt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bu de\u011fer 208 litre oluyor. Ekonomi, d\u0131\u015f politika, adalet bir \u00fclkede her \u015fey d\u00fczelece\u011fini ancak bir a\u015famadan sonra \u00e7evreyi eski haline getiremeyece\u011fimizi unutmayal\u0131m.<\/p>\n At\u0131k olu\u015fumunu \u00f6nlemek hi\u00e7 ku\u015fkusuz olu\u015fan at\u0131klar\u0131 y\u00f6netmekten daha az maliyet gerektirmektedir. Bu saikla da t\u00fcketicilerimizin de birtak\u0131m al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 de\u011fi\u015ftirmesi, kullan-at k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn yerine tekrar kullan benzeri k\u00fclt\u00fcrlerin benimsenmesi gibi tercihlerle \u00fclkemize, \u00e7evremize, gelece\u011fimize b\u00fcy\u00fck katk\u0131lar sunabileceklerini hat\u0131rlat\u0131yorum.<\/p>\n Bu nedenle de\u011fi\u015fmeli, de\u011fi\u015fime \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmeliyiz. Avrupa\u2019n\u0131n, \u00c7in\u2019in, \u015eili\u2019nin karbon n\u00f6tr olma hedefi var. Bizim de imkanlar\u0131m\u0131z, kabiliyetlerimiz var. Onlar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ve yerinde kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00fcrece \u00f6z\u00fcm\u00fcze d\u00f6nebilir, \u00e7evre dostu ya\u015fam s\u00fcrd\u00fcrebilir. Kaynaklar\u0131 daha etkin ve verimli kullanabiliriz.<\/p>\n