Torba yasa ile TMMOB b\u00fcnyesindeki M\u00fchendis ve Mimar Odalar\u0131\u2019n\u0131n proje vize i\u015flemi yapma yetkileri iptal edilmi\u015ftir. Bu yasa de\u011fi\u015fikli\u011finin,\u00a0 olduk\u00e7a yerinde ve do\u011fru oldu\u011funu hatta ge\u00e7 kalm\u0131\u015f bir d\u00fczenleme oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Bu yasa tasar\u0131s\u0131yla getirilen \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, y\u0131llarca emek verip mimar ve m\u00fchendis olan bizleri \u00e7ok sevindirmi\u015ftir. Proje vize uygulamas\u0131 \u00f6teden beri odalar\u0131n faaliyetlerinde daima ele\u015ftiri konusu olmu\u015f bir uygulamad\u0131r. Odalar\u0131n kuruldu\u011fu y\u0131llarda s\u0131n\u0131rl\u0131 olan gelir kaynaklar\u0131n\u0131 desteklemek \u00fczere ihdas edilmi\u015f bu uygulama zaman i\u00e7inde odalar\u0131n yeterli ve zengin gelir kaynaklar\u0131na ula\u015fmas\u0131na ra\u011fmen muhafaza edilmi\u015f ve uygulamada de\u011fi\u015fik s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n kayna\u011f\u0131 olmu\u015ftur. Genellikle yasaklar\u0131 getirmeyi seven yasalar\u0131m\u0131z belki de son zamanlarda bir ilke imza atarak a\u015fa\u011f\u0131daki muhte\u015fem \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc getirmi\u015ftir.\u00a0 Bak\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck yasas\u0131 ne diyor:<\/p>\n
Torba yasa harita, plan, et\u00fct ve projeler; idare ve ilgili kanunlar\u0131nda a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilen yetkili kurulu\u015flar d\u0131\u015f\u0131nda meslek odalar\u0131 d\u00e2hil ba\u015fka bir kurum veya kurulu\u015fun vize ve onay\u0131na tabi tutulamayacak, tutulmas\u0131 istenemeyecek. Vize veya onay yapt\u0131r\u0131lmamas\u0131 ve benzeri sebeplerle m\u00fcellifler veya bunlara ait kurulu\u015flar\u0131n b\u00fcro tescilleri iptal edilemeyecek, yenilenmesi hi\u00e7bir \u015fekilde geciktirilemeyecek. M\u00fcelliflerden bu h\u00fckm\u00fc ortadan kald\u0131racak \u015fekilde taahh\u00fctname talep edilemeyecek.<\/p>\n
Asl\u0131nda vize i\u015fleminin mesleki ve teknik a\u00e7\u0131dan hi\u00e7bir anlam\u0131 da yoktur. Bu, sadece odalara havadan kazan\u00e7 sa\u011flayan har\u00e7 (hara\u00e7!..) uygulamas\u0131d\u0131r ve kabul edilemez bir zorlamadan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Sebebi \u00e7ok basittir. Zira herhangi bir projeyi haz\u0131rlayan ki\u015fi, proje ve hesaplar\u0131n\u0131 yapmaya yetkin, en az d\u00f6rt y\u0131ll\u0131k bir \u00fcniversite mezunu bir mimar veya m\u00fchendistir.\u00a0 Yani mesle\u011fini yapmaya yeterli oldu\u011funa dair elinde kocaman bir diplomas\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n
Projeyi haz\u0131rlayan mimar veya m\u00fchendis, ayn\u0131 zamanda vergi m\u00fckellefidir ve mesleki faaliyetleri ticari a\u00e7\u0131dan maliyenin denetimi alt\u0131ndad\u0131r. Projeyi onaylayan makam ise y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki yasa ve y\u00f6netmeliklere g\u00f6re projeyi inceleyerek aynen veya tadilen onaylama yetkisine ve yeterlili\u011fine sahip devletin ve milletin yetki verdi\u011fi bir makamd\u0131r. Bu i\u015flem i\u00e7in de proje onay harc\u0131 almaktad\u0131r.<\/p>\n
Dolay\u0131s\u0131yla projeyi haz\u0131rlayan ve onaylayan taraflar\u0131n yetkileri tart\u0131\u015f\u0131lmayacak kadar a\u00e7\u0131kken, odalar\u0131n projeyi yapanla onaylayan\u0131n aras\u0131nda komisyoncu gibi bulunmas\u0131 y\u0131llar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclemeyen yaras\u0131d\u0131r. Zira vize i\u015flemi ile verilen hizmetin i\u00e7eri\u011fi nedir sorusu; odalar taraf\u0131ndan bile y\u0131llardan beri cevapland\u0131r\u0131lamayan basit bir sorudur. Ne yaz\u0131k ki verilen hi\u00e7bir hizmet olmamas\u0131na ra\u011fmen odalar har\u00e7 almaya devam etmi\u015flerdir. Bu konunun daha iyi anla\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in isterseniz birka\u00e7 \u00f6rnek verelim: Mesela, alt\u0131 y\u0131l emek vererek okuyan bir hekim, yazd\u0131\u011f\u0131 re\u00e7etesi i\u00e7in Tabipler Odas\u0131\u2019ndan vize almad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re veya d\u00f6rt y\u0131ll\u0131k lisans \u00f6\u011fretimini bitirip bir y\u0131l da staj yapan bir avukat yazd\u0131\u011f\u0131 savunma dilek\u00e7esi i\u00e7in barodan m\u00fctalaa istemedi\u011fine g\u00f6re, bir m\u00fchendisin de mesleki olarak yapt\u0131\u011f\u0131 proje \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in odadan vize istemesi \u00e7ok garip ve anla\u015f\u0131lmaz de\u011fil midir?\u00a0 \u00c7izdi\u011fi ve hesaplad\u0131\u011f\u0131 projeyi ni\u00e7in odaya inceletmek zorunda olsun? Kendisi yetkin ve yeterli de\u011fil midir? Bu gibi basit sorular y\u0131llardan beri cevap beklemektedir.<\/p>\n
Odalara verilen bu anla\u015f\u0131lmaz imtiyaz\u0131n sa\u00e7mal\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark eden bir\u00e7ok belediye proje m\u00fcelliflerinden y\u0131llard\u0131r zaten vize istememektedir. Yani getirilen projeyi haz\u0131rlayan ki\u015finin diploma ve vergi levhas\u0131 kayd\u0131n\u0131 ibraz etmesini yeterli sayarak bu garip mecburiyeti keyfi hale getirmi\u015ftir.<\/p>\n
TMMOB b\u00fcnyesindeki odalar kanunla kurulmu\u015f kamu kurumu niteli\u011finde kurulu\u015flard\u0131r. \u00d6ncelikli g\u00f6revleri \u00fcyelerinin hak ve menfaatlerini korumakt\u0131r. Ancak vize uygulamas\u0131yla odalar, \u00fcyelerinin mesleki kazan\u00e7lar\u0131 \u00fczerinden pay almak gibi haks\u0131z bir davran\u0131\u015f\u0131n i\u00e7inde olmu\u015flard\u0131r. Sadece kendi siyasi g\u00f6r\u00fc\u015flerine yak\u0131n belediyeler proje m\u00fcelliflerinin odadan vize almas\u0131n\u0131 mecbur k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Aksi takdirde projeleri onaylamama yoluna gitmi\u015ftir. Belediyeler taraf\u0131ndan uygulanan bu \u00e7ifte standart ve ihtiyarilik proje sahiplerini \u00e7aresiz b\u0131rakm\u0131\u015f ve maliyetlerini art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Asl\u0131nda odalar\u0131n misyonlar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, \u00fcyelerinin menfaatlerini her platformda koruyan, onlar\u0131 d\u00fcnyadaki kendi alan\u0131ndaki geli\u015fmeler konusunda bilgilendiren, bilimsel yay\u0131nlar \u00e7\u0131kartan, konferans, seminer ve paneller d\u00fczenleyen g\u00fc\u00e7l\u00fc sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri olmalar\u0131 gerekmektedir. B\u00fct\u00fcn bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 da yine \u00fcyelerinin y\u0131ll\u0131k aidatlar\u0131, mesleki yay\u0131n ve reklam gelirleri, bilirki\u015filik ve dan\u0131\u015fmanl\u0131k gelirleri, ba\u011f\u0131\u015f ve sponsorluk gibi gelirlerle rahatl\u0131kla yapabilirler. Bunlar odalar\u0131n bizzat kendisinin yapt\u0131\u011f\u0131 faaliyetler neticesi elde etti\u011fi gelirlerdir.<\/p>\n
Odalar\u0131n gelir kaynaklar\u0131 sadece vize harc\u0131ndan ibaret de\u011fildir. Vize yetkimiz elimizden al\u0131nd\u0131, gelirimiz kesildi deyip protesto etmek ger\u00e7ek\u00e7i de\u011fildir. Ayr\u0131ca \u00fcyesinin hak ve menfaati i\u00e7in de\u011fil, bizzat kendi maddi \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele etmek anlam\u0131na gelir ki tasvibi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Zorla al\u0131nan vize har\u00e7lar\u0131 ise \u00fcyesinin yapt\u0131\u011f\u0131 mesleki faaliyet \u00fczerinden al\u0131nan bir gelir kalemidir ve en hafif ifadesi ile \u00fcyenin kazanc\u0131na ortak olma gayretidir. Odalar, kendilerine kanunla verilmi\u015f olan hak ve yetkileri kullan\u0131r, oda yap\u0131lanmas\u0131n\u0131 \u00fcyesinin menfaatine olacak \u015fekilde organize ederse, \u00fcye de odas\u0131na sahip \u00e7\u0131kacakt\u0131r. TMMOB b\u00fcnyesindeki odalara kay\u0131tl\u0131 mimar ve m\u00fchendis kitlesi yakla\u015f\u0131k 500 bin civar\u0131ndad\u0131r. Fakat b\u00f6ylesi e\u011fitimli, donan\u0131ml\u0131, \u00fcretken bir kitlenin zati hak ve menfaatleri maalesef ideolojik saplant\u0131lara feda edilmektedir.<\/p>\n
Vize uygulamas\u0131n\u0131n\u00a0 ask\u0131ya al\u0131nmas\u0131 tek ba\u015f\u0131na yeterli de\u011fildir. TMMOB yasas\u0131 temelden g\u00f6zden ge\u00e7irilmeli, odalar\u0131n merkez ve \u015fubelerinin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yeniden \u00fcye odakl\u0131 olarak yap\u0131land\u0131r\u0131lmal\u0131, oda y\u00f6netimlerindeki\u00a0 tek seslili\u011fe\u00a0 son verilmeli, bu ama\u00e7la y\u00f6netim organlar\u0131\u00a0 nispi temsil esas\u0131na g\u00f6re te\u015fkil edilmeli ve de\u011fi\u015fik d\u00fc\u015f\u00fcnce ve fikirlerin oda y\u00f6netimlerinde temsiline imkan sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. B\u00f6ylece bu m\u00fcmtaz kitlenin gerek mesleki gerekse \u00fclke meseleleri \u00fczerinde geni\u015f ufuklu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n da \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Bu arada, \u0130n\u015faat M\u00fchendisleri Odas\u0131 y\u0131llard\u0131r vize uygulamas\u0131 yapmamas\u0131na ra\u011fmen, yap\u0131lan d\u00fczenlemeye ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe tepki olarak \u00e7ok ucuz bir davran\u0131\u015f geli\u015ftirmi\u015f ve T\u00fcrkiye Cumhuriyeti \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakan\u0131 \u0130n\u015faat M\u00fchendisi Erdo\u011fan Bayraktar\u2019\u0131 disipline vermi\u015ftir. \u0130n\u015faat m\u00fchendisi ve k\u0131rk senedir oda \u00fcyesi olan Say\u0131n Bayraktar\u2019\u0131 oda \u00fcyeli\u011finden atmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. H\u00e2lbuki yasa iyi okundu\u011funda Bakan Bayraktar \u015fehir planc\u0131lar\u0131na, i\u015f g\u00fcvenli\u011fi uzman\u0131 olabilme gibi yeni haklar getiriyor. Ne gariptir ki bunlardan kimse bahsetmiyor ve takdir etmiyor.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak T\u00fcrkiye\u2019de odalara kay\u0131tl\u0131 mimar ve m\u00fchendisler kendi \u00e7izdikleri projeleri \u00fcye olduklar\u0131 odalar\u0131na vize ettirmek istiyorlarsa, bunun \u00f6n\u00fcnde herhangi bir engel yoktur. Gitsinler onaylar\u0131n\u0131, vizelerini yapt\u0131rs\u0131nlar ve gerekli har\u00e7lar\u0131n\u0131 yat\u0131rs\u0131nlar. Getirilen d\u00fczenleme sadece bu mecburiyeti ortadan kald\u0131rm\u0131\u015f ve kesinlikle yasaklama getirmemi\u015f, sadece vizeyi ihtiyari hale getirmi\u015ftir. \u0130steyen, odas\u0131n\u0131 seven m\u00fchendis ve mimarlar, odalar\u0131na yapt\u0131klar\u0131 projeleri vize ettirmeye devam ederek maddi olarak destek vermeye devam edebilirler. Projelerini har\u00e7 vererek vize ettirmek isteyen g\u00f6n\u00fcll\u00fc odasever mimar ve m\u00fchendisler, odan\u0131z sizi bekliyor. Buyurun, gidin, onaylat\u0131n, yolunuz a\u00e7\u0131k olsun.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Torba yasa ile TMMOB b\u00fcnyesindeki M\u00fchendis ve Mimar Odalar\u0131\u2019n\u0131n proje vize i\u015flemi yapma yetkileri iptal edilmi\u015ftir. Bu yasa de\u011fi\u015fikli\u011finin,\u00a0 olduk\u00e7a yerinde ve do\u011fru oldu\u011funu hatta ge\u00e7 kalm\u0131\u015f bir d\u00fczenleme oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Bu yasa tasar\u0131s\u0131yla getirilen \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, y\u0131llarca emek verip mimar ve m\u00fchendis olan bizleri \u00e7ok sevindirmi\u015ftir. Proje vize uygulamas\u0131 \u00f6teden beri odalar\u0131n faaliyetlerinde daima ele\u015ftiri…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/birpinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/525"}],"collection":[{"href":"https:\/\/birpinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/birpinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/birpinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/birpinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=525"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/birpinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/525\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":526,"href":"https:\/\/birpinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/525\/revisions\/526"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/birpinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=525"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/birpinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=525"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/birpinar.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=525"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}