Gerek konumu gerekse de sundu\u011fu imkanlar dolay\u0131s\u0131 ile bat\u0131l\u0131lar\u0131n kendisine Alt\u0131n Boynuz ad\u0131n\u0131 verdikleri Hali\u00e7 her d\u00f6nem \u00f6nemini korumay\u0131 ba\u015faran bir yer. Bizans ve Osmanl\u0131 d\u00f6neminde do\u011fal liman olarak hizmet veren Hali\u00e7, tarihi ve k\u00fclt\u00fcrel bir\u00e7ok yere ev sahipli\u011fi yap\u0131yor.<\/p>\n
\u0130stanbul\u2019un fethinin manevi sultan\u0131 Ebu Ey\u00fcp El Ensari Hazretlerinin kabri gibi Pierre Loti tepesi de yerli yabanc\u0131 her y\u0131l milyonlarca ziyaret\u00e7iyi a\u011f\u0131rl\u0131yor.<\/p>\n
Karada oldu\u011fu gibi i\u015fin bir de deniz yap\u0131s\u0131 var. Tarih boyunca su, uygarl\u0131klar\u0131n geli\u015fimine katk\u0131 sunmu\u015f, ticareti ve ula\u015f\u0131m\u0131 kolayla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Hali\u00e7 ise i\u00e7erisinde deniz ge\u00e7en d\u00fcnyadaki tek \u015fehir olan \u0130stanbul\u2019un k\u00f6rfezi. Korunakl\u0131 do\u011fal liman\u0131. Tarih boyunca bu y\u00f6nde uygarl\u0131klara say\u0131s\u0131z hizmetlerde bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
K\u00f6rfezler ayn\u0131 zamanda su canl\u0131lar\u0131 i\u00e7in de \u00f6nemli bir habitat, \u00f6nemli bir ya\u015fam alan\u0131d\u0131r. Hali\u00e7 de bu alanlardan biri. Onlarca t\u00fcr bal\u0131k, su bitkileri ve di\u011fer bir\u00e7ok canl\u0131 t\u00fcr\u00fcn\u00fc besliyor, yeti\u015fme ve \u00fcremeleri i\u00e7in uygun ortam sunuyor.\u00a0 Bu y\u00f6n\u00fcyle ayn\u0131 zamanda, do\u011fal bir akvaryum \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131r ve deniz alt\u0131 ya\u015fam merakl\u0131lar\u0131 i\u00e7in ayr\u0131 bir hizmet daha sunar.<\/p>\n
Bir Tarih Yok mu Oluyor?<\/em><\/strong><\/p>\n Uzun y\u0131llar sava\u015f ile y\u0131pranan \u00fclkemiz yaralar\u0131n\u0131 sar\u0131yor, \u015fehirleri yeniden planl\u0131yor. Ancak ne var ki bat\u0131 hayranl\u0131\u011f\u0131 burada da kendisini g\u00f6steriyor ve kendi i\u00e7imizde mimar, \u015fehir planc\u0131s\u0131 yokmu\u015f gibi bat\u0131dan ithal \u015fehir planc\u0131lar\u0131 getiriyoruz. Planlamalar hayata ge\u00e7iriliyor.<\/p>\n Hali\u00e7 b\u00f6lgesi de bu duruma kurban olan yerlerden birisi\u2026 Frans\u0131z mimar Henry Prost taraf\u0131ndan b\u00f6lgenin sanayiye a\u00e7\u0131lmas\u0131 \u00f6neriliyor. Etraf\u0131 sanayi ile ku\u015fat\u0131lan hali\u00e7 y\u0131llarca bu tesislerin at\u0131klar\u0131na, zehirli sular\u0131na maruz kal\u0131yor.<\/p>\n \u00d6yle oluyor ki nefes alamaz bir hal al\u0131yor. Hali\u00e7\u2019in \u00f6z\u00fcne d\u00f6nmesi i\u00e7in ilk ad\u0131mlar d\u00f6nemin \u0130stanbul Belediye Ba\u015fkan\u0131 Say\u0131n Dalan taraf\u0131ndan at\u0131l\u0131yor. Sanayi ta\u015f\u0131n\u0131yor. At\u0131klar\u0131n gelmesi k\u0131smi olarak \u00f6nleniyor. Ancak, y\u0131llarca Hali\u00e7\u2019e, K\u00f6rfeze ak\u0131t\u0131lan kirler b\u00f6lgeyi kanalizasyona \u00e7eviriyor adeta. Bal\u0131klar yerine \u00e7\u00f6plerin y\u00fczd\u00fc\u011f\u00fc bir k\u00f6rfez oluyor. Dibinde biriken \u00e7amur ve y\u00fczeydeki kirler her ge\u00e7en g\u00fcn daha k\u00f6t\u00fc bir koku ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcye yol a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n Say\u0131n Dalan\u2019dan sonra b\u00fcy\u00fck\u015fehir belediyesi ba\u015fkan\u0131 olan Say\u0131n S\u00f6zen, tabiri caizse Hali\u00e7\u2019i kaderine terk ediyor. Hali\u00e7\u2019in kokusu yedi tepeden hissedilir hale geliyor.<\/p>\n O d\u00f6nemlerde \u0130stanbul\u2019un sadece Hali\u00e7 sorunu yok elbette. Hava kirlili\u011fi, susuzluk, \u015fehrin g\u00f6be\u011finde biriken \u00e7\u00f6p y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 ve 39 can\u0131m\u0131z\u0131 yitirdi\u011fimiz \u00e7\u00f6p patlamas\u0131 kadim \u015fehir \u0130stanbul\u2019un kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131n sadece birka\u00e7\u0131. Adeta buzda\u011f\u0131 misali\u2026 bunlar sorunlar\u0131n sadece g\u00f6r\u00fcnen k\u0131sm\u0131\u2026<\/p>\n Art\u0131k nefes alamayan Hali\u00e7 i\u00e7in \u00f6nerilen \u00e7\u00f6z\u00fcm ise b\u00f6lgenin toprakla doldurulmas\u0131 olmu\u015ftu. Yani Hali\u00e7 yok edilecekti.<\/p>\n Beklenen kurtar\u0131c\u0131<\/strong><\/p>\n Neyse ki imdada Say\u0131n ERDO\u011eAN yeti\u015fti. Takvimler 27 Mart 1994\u2019\u00fc g\u00f6sterdi\u011finde \u0130stanbul kurtar\u0131c\u0131s\u0131n\u0131 se\u00e7mi\u015f, ertesi g\u00fcne kurtulu\u015fa ve b\u00fcy\u00fck d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme giden b\u00fcy\u00fck yolculu\u011fa ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Beklenen \u201cel\u201d Say\u0131n Erdo\u011fan olmu\u015ftu.<\/p>\n Say\u0131n Erdo\u011fan \u0130stanbul\u2019un kangren olmu\u015f sorunlar\u0131n\u0131 masaya yat\u0131rm\u0131\u015f ve \u00f6ncelik verdi\u011fi konulardan alanlardan biri \u00e7evre olmu\u015ftu. Patlayan \u00e7\u00f6p sahalar\u0131 \u0131slah edilmi\u015f, g\u00fcnl\u00fck olu\u015fan 22.000 kg at\u0131\u011f\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 bertaraf\u0131 i\u00e7in d\u00fczenli depolama tesisleri hizmete alm\u0131\u015f, sadece %9\u2019u ar\u0131t\u0131lan at\u0131ksu i\u00e7in onlarca biyolojik ar\u0131tma tesisi devreye al\u0131nm\u0131\u015f, en \u00f6nemlisi de 110 km mesafedeki Istrancadan ve 180 km mesafedeki Melen\u2019den getirilen su ile 2050 y\u0131l\u0131na kadar i\u00e7me suyu sorunu \u00e7\u00f6z\u00fclm\u00fc\u015f, do\u011falgaz ile temizlenen hava ile \u0130stanbul\u2019un \u00e7evresi de\u011fi\u015fmi\u015fti. \u00c7evre adeta hak etti\u011fi de\u011feri Say\u0131n Erdo\u011fanla bulmu\u015ftu.<\/p>\n Di\u011fer bir ifade ile \u201c\u00dclkemizde \u00e7evrenin makus talihi \u0130stanbul se\u00e7imleri olan 1994 ile ba\u015flad\u0131\u201d desek hata etmi\u015f olmay\u0131z. D\u00f6nemin \u00e7evre y\u00f6netimi konular\u0131nda \u00f6nde gelen akademisyenlerini toplam\u0131\u015f, \u00e7evre sorunlar\u0131n\u0131 k\u00f6kten \u00e7\u00f6zmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n D\u00fcnyaya \u00d6rnek Proje – Hali\u00e7 \u00d6z\u00fcne D\u00f6n\u00fcyor\u2026<\/strong><\/p>\n Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmden nasibini alan yerlerden biri de Hali\u00e7 oldu. Say\u0131n Erdo\u011fan, \u0130stanbul B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediye Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revine gelmesiyle Hali\u00e7’i masaya yat\u0131rm\u0131\u015f ve ilk icraatlar\u0131ndan biri olarak, D\u00fcnyan\u0131n da \u00f6nde gelen say\u0131l\u0131 projelerinden biri olan “Hali\u00e7 \u00c7evre Projesi”ni ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n \u00c7al\u0131\u015fmalarda bilimsel y\u00f6ntemler ele al\u0131nm\u0131\u015f, de\u011fi\u015fik \u00fcniversitelerden 32 akademisyen kat\u0131l\u0131m sa\u011flam\u0131\u015f, planlamalar geli\u015ftirilmi\u015fti.<\/p>\n \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 \u00fc\u00e7 a\u015famada ele alm\u0131\u015flard\u0131;<\/p>\n –\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u0130lk olarak yap\u0131lacak \u00e7al\u0131\u015fmalar bir planlanm\u0131\u015f,<\/p>\n –\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Akabinde \u00e7evre d\u00fczenleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f,<\/p>\n –\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Son olarak da b\u00f6lgenin turizm, k\u00fclt\u00fcr, sanat ve rekreasyon vadisine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcne y\u00f6nelik ad\u0131mlar hayata ge\u00e7irilmi\u015fti.<\/p>\n Islah Projesi 10 Ocak 1997\u2019de ba\u015flam\u0131\u015f; ancak, d\u00f6nemin t\u00fcm teknik, mali ve imkanlar\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 ve yer yer YETERS\u0130ZL\u0130KLER\u0130NE ra\u011fmen 1,5 y\u0131l gibi k\u0131sa bir s\u00fcrede tamamlanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n \u0130lk olarak tarama yap\u0131l\u0131yor, taramalarda kirlilik birikimi nedeniyle Hali\u00e7’in derinli\u011fi kimi yerlerde sadece 10 cm kadar d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc, S\u00fctl\u00fcce-Ey\u00fcp aras\u0131 derinli\u011fin ise 0-50 cm aras\u0131nda de\u011fi\u015fen bir seviyeye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc tespit ediliyor.<\/p>\n \u00c7\u0131kar\u0131lan \u00e7amurlar yine son derece teknolojik bir surette, borular yard\u0131m\u0131 ile Hali\u00e7\u2019ten 7 km mesafede, Alibeyk\u00f6y\u2019de bulunan eski ta\u015f ocaklar\u0131n\u0131n oldu\u011fu yere pompalan\u0131yor. B\u00f6ylece hem ta\u015f\u0131ma kolayla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor hem de kirlilik uzakla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor.<\/p>\n Bunun i\u00e7in 4 adet boru hatt\u0131 in\u015fa ediliyor. 4 boru hatt\u0131 ile toplamda 4.000 m3\/saat \u00e7al\u0131\u015fma kapasitesine ula\u015f\u0131ld\u0131. Daha anla\u015f\u0131l\u0131r olmas\u0131 i\u00e7in \u015f\u00f6yle ifade edelim; her saatte 1,5 olimpik havuz suyu 7 KM uzakl\u0131\u011fa ta\u015f\u0131n\u0131yordu.<\/p>\n Hali\u00e7’te yap\u0131lan i\u015f; 4,5 uzunlu\u011funda, 200 m geni\u015fli\u011finde ve ortalama 5 m derinli\u011fe sahip olan bir alanda yap\u0131ld\u0131. Toplamda 5 milyon m3 \u00e7amur \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. \u00c7\u0131kar\u0131lan \u00e7amur borularla 7 km \u00f6teye pompaland\u0131.<\/p>\n Bu i\u015f boru hatlar\u0131 ile de\u011fil de hafriyat kamyonlar\u0131 ile yap\u0131lsayd\u0131; g\u00fcnde en az 400, toplamda en az 200.000 sefer yapmak gerekirdi. O zaman\u0131n \u015fartlar\u0131nda g\u00fcnde en az 400 sefer kamyon hareketinin olu\u015fturabilece\u011fi hengameyi d\u00fc\u015f\u00fcnebiliyor musunuz? Ama Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z\u0131n liderli\u011findeki ekip bilimi esas alan yakla\u015f\u0131mla bu i\u015fi ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Ta\u015f\u0131nan \u00e7amur kendi haline b\u0131rak\u0131lmad\u0131. \u00c7evre ve insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na zarar vermeyecek \u015fekilde bertaraf edilmesi i\u00e7in ta\u015f ocaklar\u0131nda 2 adet baraj in\u015fa edildi. Zemin s\u0131zd\u0131rmazl\u0131\u011f\u0131 sa\u011fland\u0131.<\/p>\n Barajlar\u0131n in\u015fas\u0131nda 850.000 m3<\/sup> kaya, kil ve filtre dolgu malzemesi kullan\u0131ld\u0131. Depolama sonras\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Ma\u00e7ka Demokrasi Park\u0131 alan\u0131ndan da b\u00fcy\u00fck olan 180.000 m2<\/sup> dolgu alan\u0131 olu\u015ftu. Bu alan\u0131n \u00fczeri kapat\u0131larak b\u00f6lge a\u011fa\u00e7land\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n Alan ayn\u0131 zamanda, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Vialand olarak bilinen \u0130stanbul\u2019daki en b\u00fcy\u00fck tema park in\u015fa edildi ve 26 May\u0131s 2013 tarihinde hizmete girdi. \u0130lk y\u0131l 8,5 takip eden y\u0131lda ise 20 milyonu a\u015fan ziyaret\u00e7iyi a\u011f\u0131rlad\u0131.<\/p>\n Islah \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sadece Hali\u00e7 ile s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmad\u0131. Sadabad, Ey\u00fcp ve di\u011fer kollekt\u00f6r (Kuzey ve G\u00fcney Hali\u00e7) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n da tamamlanmas\u0131yla b\u00f6lge bir cazibe merkezi haline geldi. Ey\u00fcp\u2019de ziyaret\u00e7i ak\u0131n\u0131na u\u011frayan Pierre Loti tepesinden seyri doyumsuz bir manzara olu\u015ftu.<\/p>\n Hali\u00e7’in sular\u0131 temizlenince, su canl\u0131lar\u0131 da b\u00f6lgeye ak\u0131n etmeye ba\u015flad\u0131. B\u00f6lgede art\u0131k \u00e7\u00f6pler yerine bal\u0131klar y\u00fcz\u00fcyordu. Hatta bal\u0131k tutma yar\u0131\u015fmas\u0131 dahi yap\u0131ld\u0131. \u0130lk yar\u0131\u015fmay\u0131 1,5 saatte 128 bal\u0131k tutan bir vatanda\u015f\u0131m\u0131z kazand\u0131.<\/p>\n Temizlemek yetmiyor, Kirlenmeyi de \u00d6nlemek Laz\u0131m<\/strong><\/p>\n Mevcut kirlilik giderildikten sonra s\u0131ra Hali\u00e7’in tekrar kirlenmesini \u00f6nlemeye gelmi\u015fti. \u0130stanbul Su ve Kanalizasyon \u0130daresi (\u0130SK\u0130) ard\u0131 ard\u0131na projeler geli\u015ftirmi\u015f; Hali\u00e7’e do\u011frudan akan at\u0131ksular\u0131 kontrol alt\u0131na almak i\u00e7in hamlelere ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Kolekt\u00f6rler vas\u0131tas\u0131yla bu at\u0131ksular ar\u0131tma \u00fcnitelerine sevk edilerek b\u00f6lgeden uzakla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. B\u00f6ylece Hali\u00e7\u2019in yeniden kirlenmesi \u00f6nlendi. Kuzey ve G\u00fcney Hali\u00e7 Projeleri olarak an\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda; 120 km uzunlu\u011fu a\u015fan bir\u00e7ok at\u0131ksu kolekt\u00f6r\u00fc, t\u00fcneli ve de\u015farj hatt\u0131 in\u015fa edildi.<\/p>\n Kuzey Hali\u00e7 Projesinin \u0130SK\u0130\u2019ye maliyeti 2000 y\u0131l\u0131 rayi\u00e7 de\u011ferleriyle 118 trilyon, G\u00fcney Hali\u00e7 Projesi ise 92 trilyon Liraya mal olmu\u015ftu. D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck \u00e7evre projelerinden biri olan Hali\u00e7 i\u00e7in yap\u0131lan yat\u0131r\u0131m tutar\u0131, d\u00f6nemin rayi\u00e7 de\u011ferleriyle 520 Milyon Dolar\u0131 bulmu\u015ftu.<\/p>\n Bu sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in y\u0131llarca altyap\u0131ya yat\u0131r\u0131m yap\u0131ld\u0131. Altyap\u0131, kanalizasyon sistemleri yenilendi. Kapasiteleri y\u00fckseltildi.<\/p>\n Sadece Hali\u00e7 B\u00f6lgesi de\u011fil, \u0130stanbul bu s\u00fcre\u00e7te yenileniyor asl\u0131nda.\u00a0 25 y\u0131lda \u0130stanbul’da 17.500 KM at\u0131ksu toplama sistemi hizmeti girdi. Buna \u0130laveten 4.500 km ya\u011fmur suyu toplama hizmeti devreye al\u0131nd\u0131. Bu yat\u0131r\u0131mlar dereler \u00fczerindeki bask\u0131lar\u0131 azaltt\u0131. Ancak yeterli de\u011fildi. \u0130stanbul’da 68 dere var. Bu derelerde 500 km’yi a\u015fan \u0131slah \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131ld\u0131. Ancak bu i\u015fler hi\u00e7bir zaman kolay olmad\u0131. Derelerin 100 km’si hayat\u0131n 24 saat ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 yerle\u015fim yerlerinden ge\u00e7iyordu.<\/p>\n \u00c7\u00f6pl\u00fckten K\u00fclt\u00fcr ve Sanat Merkezine\u2026<\/strong><\/p>\n B\u00f6lgede bir de kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc. Bu kapsamda, y\u0131llarca dokuma fabrikas\u0131 olarak hizmet veren Feshane; bir fuar ve e\u011flence merkezine, y\u0131llarca kesimhane olarak faaliyet g\u00f6steren ve Hali\u00e7’i kirleten s\u00fctl\u00fcce mezbahaneleri ulusal ve uluslararas\u0131 bir\u00e7ok organizasyona ev sahipli\u011fi yapan Hali\u00e7 K\u00fclt\u00fcr ve Kongre Merkezine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclerek b\u00f6lgenin adeta yeniden in\u015fas\u0131 sa\u011fland\u0131.<\/p>\n Bunun yan\u0131nda, \u00fclkemizin \u00f6nemli yap\u0131tlar\u0131n\u0131n maketlerini bir araya toplayan Miniaturk ile de b\u00f6lge adeta tam bir turizm, k\u00fclt\u00fcr sanat ve festival merkezine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, her y\u0131l a\u011f\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 milyonlarca ziyaret\u00e7i ile b\u00f6lge ve \u00fclke ekonomisine ciddi katk\u0131lar sunmu\u015ftu.<\/p>\n 750 Milyon Dolarl\u0131k Yat\u0131r\u0131m<\/strong><\/p>\n Hali\u00e7’i besleyen derelerin zaman zaman kurumas\u0131 \u00fczerine 2012 y\u0131l\u0131nda yine dev bir proje hayata ge\u00e7irilerek Bo\u011fazdan Hali\u00e7’e can suyu ta\u015f\u0131nd\u0131.<\/p>\n 5 km’lik uzunlu\u011fundaki t\u00fcnellerde borularla g\u00fcnde 500.000 m3 su ta\u015f\u0131nan Hali\u00e7 i\u00e7in yap\u0131lan yat\u0131r\u0131m tutar\u0131 750 milyon dolar\u0131 ge\u00e7ti.<\/p>\n \u00a0<\/strong>D\u00fcnya \u015eehircilik \u00d6d\u00fcl\u00fc Hali\u00e7\u2019e geldi<\/strong><\/p>\n 77 \u00fclkeden metropol \u015fehirlerin bir araya gelerek kurdu\u011fu metropolis organizasyonu var. 2002 y\u0131l\u0131nda Japonya\u2019da metropol belediyelerin \u00e7evre projeleri baz\u0131nda yar\u0131\u015fma d\u00fczenleniyor. \u00dclkemiz de Hali\u00e7 Projesi ile kat\u0131l\u0131yor ve yar\u0131\u015fmada birinci se\u00e7ilerek \u201cD\u00fcnya \u015eehircilik \u00d6d\u00fcl\u00fcn\u00fc\u201d kazan\u0131yor.<\/p>\n Yine, ulusal bazda Akdeniz \u00dcniversitesi taraf\u0131ndan yap\u0131lan \u00c7evre Hizmetleri \u00d6d\u00fclleri kapsam\u0131nda Hali\u00e7 i\u00e7in 2012 y\u0131l\u0131nda hizmete giren can suyu projesi Akdeniz \u00dcniversitesi \u00c7evre Hizmet \u00d6d\u00fclleri-2014\u2019de \u00f6d\u00fcle lay\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n B\u00fct\u00fcn bu yat\u0131r\u0131mlar sonucunda, 90\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda hemen hemen hi\u00e7bir canl\u0131n\u0131n ya\u015famad\u0131\u011f\u0131 ve bal\u0131klar yerine bir \u00e7\u00f6plerin y\u00fczd\u00fc\u011f\u00fc Hali\u00e7\u2019te tekrar bal\u0131klar g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ve 2014 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul \u00dcniversitesi Deniz Bilimleri Enstit\u00fcs\u00fc taraf\u0131ndan 2014 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda, aralar\u0131nda mezgit, uskumru, sardalya, barbun kimi bal\u0131k t\u00fcrler ile denizat\u0131 gibi\u00a0 47 bal\u0131k ve canl\u0131 t\u00fcr\u00fc tespit ediliyor.<\/p>\n \u00c7al\u0131\u015fmalar hi\u00e7 aksat\u0131lmad\u0131<\/strong><\/p>\n Temizlendi\u011fi 1997 y\u0131l\u0131ndan 2004 y\u0131l\u0131na kadar sorun ya\u015fanmayan Hali\u00e7\u2019te, kendisini besleyen Alibeyk\u00f6y ve Ka\u011f\u0131thane derelerinden gelen \u00e7amur sebebiyle yeni bir s\u0131\u011fla\u015fma olu\u015fmu\u015f, bunun \u00fczerine 2005 y\u0131l\u0131nda zaman zaman \u015fikayetlerin olmas\u0131 \u00fczerine 2. kez temizleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ba\u015flat\u0131l\u0131yor.<\/p>\n Bu noktada, 2004 y\u0131l\u0131nda Ula\u015ft\u0131rma ve Altyap\u0131 Bakanl\u0131\u011f\u0131ndan temin edilen \u00c7ekirge Tarak Gemisi ile Hali\u00e7’te yeni bir tarama \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f ve 2011 y\u0131l\u0131na kadar devam ediliyor.<\/p>\n 2011’den sonra ise \u015fat \u00fczerindeki End\u00fcstriyel Ekskavat\u00f6r ile tarama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na devam edilmi\u015ftir.<\/p>\n Yine, dere a\u011f\u0131zlar\u0131nda da \u015fik\u00e2yete konu olan yo\u011fun koku problemleri giderilmesi i\u00e7in Ula\u015ft\u0131rma ve Altyap\u0131 Bakanl\u0131\u011f\u0131ndan al\u0131nan KAZAR tarama ara\u00e7lar\u0131 ve D\u00d6K\u00dc gemileri ile \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n Ancak \u201cTa\u015f\u0131ma su ile de\u011firmen d\u00f6nmez\u201d ger\u00e7e\u011finden hareketle \u0130BB, 2017 y\u0131l\u0131nda; yerli ve milli teknoloji ile \u00fcretilen 1 adet \u00e7amur tarama gemisi, 2 adet \u00e7amur ta\u015f\u0131ma gemisi ile 1 adet amfibi tarama arac\u0131n\u0131 sat\u0131n alarak Hali\u00e7 ba\u015fta olmak \u00fczere dere ve deniz temizleme ara\u00e7 envanterini g\u00fc\u00e7lendiriyor. Bu ekipmanlar g\u00fcn\u00fcm\u00fcz y\u00f6netimi taraf\u0131ndan da yine \u00f6nceki y\u00f6netim taraf\u0131ndan 2016 y\u0131l\u0131nda ba\u015flat\u0131lan Kurba\u011fal\u0131dere \u0131slah \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda da kullan\u0131l\u0131yor.<\/p>\n Yap\u0131lan b\u00fct\u00fcn bu yat\u0131r\u0131mlarla Hali\u00e7, derea\u011fz\u0131 ve koy taramas\u0131 yap\u0131lan yerlerden \u00e7\u0131kar\u0131lan teressubat (su ve at\u0131ksu sistemlerinde dibe \u00e7\u00f6ken tortu)<\/em> miktar\u0131 y\u0131ll\u0131k ortalama 36 adet olimpik havuz hacmine e\u015fde\u011fer olan 90.000 m3 buluyor. Bu veriler \u0130BB\u2019nin resmi sitesi ve \u0130SK\u0130 y\u0131ll\u0131k faaliyet raporlar\u0131nda\u00a0 da yer al\u0131yor. Dileyenler bu web sitelerinden bu belgeleri indirip y\u0131llarca yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 teyit edebilirler.<\/p>\n Yat\u0131r\u0131mlar Bitmiyor<\/strong><\/p>\n Bunlar\u0131n yan\u0131nda, \u00f6nceki \u0130BB Y\u00f6netimi taraf\u0131ndan \u00f6zellikle k\u00f6rfez, koy ve k\u0131y\u0131larda alg patlamas\u0131 olarak bilinen literat\u00fcrdeki kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u201c\u00f6trofikasyon\u201d denilen olaya yol a\u00e7an azot ve fosfor giderim \u00fcnitelerine sahip ileri biyolojik ar\u0131tma tesisi projesini hayata ge\u00e7irmeye haz\u0131rlanm\u0131\u015f, ancak mevcut y\u00f6netim taraf\u0131ndan gereksiz ve \u00e7evre kirlili\u011fine yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131yla iptal edilmi\u015ftir.<\/p>\n Halbuki bu proje 2011 y\u0131l\u0131nda i\u00e7lerinde CHP’li \u00fcyelerin de oldu\u011fu \u0130BB meclisinde onaylanm\u0131\u015f ve programa i\u015flenmi\u015ftir. Burada kullan\u0131lacak teknoloji ise \u00dclkemizde ilk olacakt\u0131. Membran ar\u0131tma sistemi olacak, tesis g\u00f6r\u00fcnt\u00fc ve koku benzeri \u015fikayetlerin asgari seviyeye indirgenmesi i\u00e7in de yer alt\u0131na in\u015fa edilecekti. Tesiste g\u00fcnl\u00fck 435.000 m3 su ar\u0131t\u0131lacak, ar\u0131t\u0131lan su sanayide ve ye\u015fil alan sulamas\u0131nda kullan\u0131lacak, sonu\u00e7ta da i\u00e7me suyu kaynaklar\u0131 korunacakt\u0131.<\/p>\n Ayr\u0131ca, kalan su da Hali\u00e7\u2019e verilerek Hali\u00e7\u2019te su hareketlili\u011fi sa\u011flanacak, durgunluk ve kirlilik birikimi \u00f6nlenecekti.<\/p>\n Bunun yan\u0131nda, eski \u0130BB Y\u00f6netimi taraf\u0131ndan Hali\u00e7\u2019te d\u00fczenli olarak \u00e7\u0131kar\u0131lan tarama malzemesinin y\u00f6netimi i\u00e7in de \u00e7amur kurutma tesisi planlanm\u0131\u015f ve in\u015fa \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere burada k\u0131saca de\u011findi\u011fimiz say\u0131s\u0131z \u00e7al\u0131\u015fma \u00f6rne\u011finde Hali\u00e7\u2019in hi\u00e7bir zaman kendi haline b\u0131rak\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, s\u00fcrekli daha da canl\u0131 k\u0131l\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Haliyle de y\u0131llar boyunca son g\u00fcnlerde bas\u0131na yans\u0131yan alg patlamas\u0131 olay\u0131na \u015fahitlik edilmemi\u015ftir.<\/p>\n ALG PATLAMASI: DO\u011eAL MI YOKSA B\u0130R \u0130\u015eARET M\u0130?<\/strong><\/p>\n Gelelim g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn konusuna. Alg patlamas\u0131 hadisesine. Ne \u00fclkemizde ne de d\u00fcnyada ilk kez g\u00f6r\u00fclen olay de\u011fil bu tabiki. Ancak, tamamen do\u011fal oldu\u011funu iddia etmek birtak\u0131m sorunlar\u0131 \u00f6rtbas etmek manas\u0131na ta\u015f\u0131r. Nas\u0131l ki v\u00fccudumuzda bir denge var. Sorun oldu\u011fu zaman kendisini bir \u015fekilde ate\u015f, a\u011fr\u0131 vb i\u015faretlerle belli eder. Bu durum da \u00f6yle esas\u0131nda.<\/p>\n Gezegenimizde de canl\u0131 ve cans\u0131z varl\u0131klar aras\u0131nda ekolojik denge olarak adland\u0131r\u0131lan bir d\u00fczen var. Bu d\u00fczenin bir zarar durumunda kendisini tamir edebilme s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131lmad\u0131k\u00e7a, sistemin kendi kendisini dengeleme, yenileme imk\u00e2n\u0131 bulunuyor. \u0130nsan faaliyetleri sonucu, do\u011faya b\u0131rak\u0131lan bir\u00e7ok kirletici do\u011fam\u0131z\u0131n kendini onarabilmesine imk\u00e2n tan\u0131yan kabul limitleri dahilinde kald\u0131\u011f\u0131 zaman bir \u015fekilde y\u00f6netilebilmektedir.<\/p>\n Nas\u0131l ki kan\u0131m\u0131z belirli parametreler i\u00e7in demir, vitamin gibi s\u0131n\u0131rlar var. Vu s\u0131n\u0131rlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131na -a\u015fa\u011f\u0131s\u0131 veya yukar\u0131s\u0131na- \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman v\u00fccut hasta oluyor ve d\u0131\u015f m\u00fcdahale gerektiriyorsa bu da ayn\u0131 durum asl\u0131nda…<\/p>\n Soludu\u011fumuz hava i\u00e7in, i\u00e7ti\u011fimiz su i\u00e7in s\u0131n\u0131r de\u011ferler bu hususlar baz al\u0131narak yap\u0131l\u0131yor. Neticede SIFIR kirlilik g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u015fartlar\u0131nda \u00e7ok m\u00fcmk\u00fcn olam\u0131yor. Haliyle kirlili\u011fin gitti\u011fi, akt\u0131\u011f\u0131 al\u0131c\u0131 ortam\u0131n bunu kar\u015f\u0131lama, bununla ba\u015f edebilme durumu dikkate al\u0131narak limit de\u011ferler belirleniyor.<\/p>\n Algler de fitoplankton olarak da adland\u0131r\u0131lan ve suda ya\u015fayan ye\u015fil bitkiler s\u0131n\u0131f\u0131ndan. Genellikle tek h\u00fccreli mikroskobik canl\u0131lar\u0131 ifade ederler. Fotosentez yaparak d\u0131\u015f ortama oksijen verirler. Bilim insanlar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirmelerine g\u00f6re ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z her iki nefesten birisinin kayna\u011f\u0131 deniz ve okyanuslar\u0131n dibinde ya\u015fayan bu bitkiler. Kendileri bunlarla beslenen canl\u0131lar i\u00e7in de bir besin kayna\u011f\u0131 da olurlar\u2026 Besin zincirinin \u00f6nemli bir eleman\u0131 konumundad\u0131r.<\/p>\n Bunlar aras\u0131nda fotosentetik bakteri t\u00fcr\u00fc olan siyanobakteriler olarak bilinen grup da vard\u0131r. Fotosentez yaparlar. G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na ihtiya\u00e7 duyarlar. Havalar\u0131n \u0131s\u0131nmas\u0131 onlar i\u00e7in bir avantaj. S\u0131cakl\u0131k tek ba\u015f\u0131na yeterli de\u011fil. Bir de besine ihtiya\u00e7 duyarlar.<\/p>\n Bu besin ortamda bulunan do\u011fal mineral olabildi\u011fi gibi bir kaynaktan da gelmi\u015f olabilir. Bir Kaynaktan gelene her ne kadar besin deniliyor olsa da esas\u0131nda bir K\u0130RL\u0130L\u0130K, Organik Kirlilik. \u0130\u00e7erisinde azot (N), fosfor (F) bile\u015fiklerini bar\u0131nd\u0131ran bir kirlilik.<\/p>\n A\u015f\u0131r\u0131 \u00e7o\u011falma sonucu ortamdaki oksijen t\u00fckenir. Kendileri de \u00f6l\u00fcr ve su y\u00fczeyinde bir tabaka olu\u015ftururlar. K\u0131y\u0131larda ise batakl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu y\u00fczden suyun alt\u0131na g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 gitmez. I\u015f\u0131\u011fa ihtiya\u00e7 duyan di\u011fer canl\u0131lar \u00f6l\u00fcr. Suda \u00e7\u00f6z\u00fcnen oksijen azal\u0131r, zamanla yok olur.. Sonu\u00e7 olur H\u0130\u00c7B\u0130R CANLI YA\u015eAYAMAZ o alanda\u2026.<\/p>\n Bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 olumsuz etkiler. A\u011flar\u0131 sarar, tekne motorlar\u0131na zarar verir. Bunlar hep ya\u015fanan hadiseler esas\u0131nda..<\/p>\n K\u00f6rfez, koy ve k\u0131y\u0131 b\u00f6lgelerinde daha s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan bu olay kimi yerlerde her zaman ya\u015fan\u0131r. Ancak, HAL\u0130\u00c7\u2019te 25 y\u0131ld\u0131r ya\u015fanmam\u0131\u015fken ne de\u011fi\u015fti de bu olay oldu?<\/p>\n Sadece s\u0131caklar m\u0131? Tek ba\u015f\u0131na yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. \u00dcremek i\u00e7i, \u00e7o\u011falmak i\u00e7in besine de ihtiya\u00e7 var. Zira ge\u00e7mi\u015f y\u0131llarda da a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131caklar oldu. NASA kay\u0131tlar\u0131na g\u00f6re iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi dolay\u0131s\u0131 ile artan s\u0131cakl\u0131klar\u0131n en \u00e7ok hissedildi\u011fi y\u0131l 2016. Yani tarihteki en s\u0131cak y\u0131l 2016. Yine 2019 y\u0131l\u0131 da tarihteki en s\u0131cak ikinci y\u0131l oldu. Ama bu y\u0131llarda alg patlamas\u0131 Hali\u00e7\u2019te ya\u015fanmad\u0131. Belki de besin yoktu.<\/p>\n \u015eimdi besin var demek ki. Her ne kadar besin diyorsak da bunlar\u0131 t\u00fcketen tek h\u00fccreli canl\u0131lar\u2026 Bakteriler\u2026 Siyanobakteri olarak adland\u0131r\u0131l\u0131rlar. Di\u011fer mikroorganizmalardan oldu\u011fu gibi bunlar\u0131n da temel g\u00f6revi at\u0131klar\u0131 par\u00e7alayarak \u00e7\u00fcr\u00fctmek\u2026 Do\u011fal dengeyi ve ya\u015fam\u0131n devam\u0131n\u0131 sa\u011flamak.<\/p>\n Demek ki onlar i\u00e7in besin olan \u015fey esas\u0131nda bir K\u0130RL\u0130L\u0130K. Kayna\u011f\u0131 ise deterjanl\u0131 evsel at\u0131ksular, sanayi at\u0131ksular\u0131 veya tar\u0131m alanlar\u0131ndan gelen y\u00fczey sular\u0131 olabilir ki tar\u0131msal g\u00fcbre ve ila\u00e7lar alg patlamas\u0131na yol a\u00e7an fosfor ve azot bak\u0131m\u0131ndan zengindirler\u2026<\/p>\n Y\u0131llard\u0131r Hali\u00e7\u2019te ya\u015fanmad\u0131. Zira sular d\u00fczenli olarak ar\u0131t\u0131ld\u0131. Ar\u0131tma kapasiteleri ve i\u00e7eri\u011fi de\u011fi\u015ftirildi. 1994 \u00f6ncesinde \u0130stanbul\u2019da at\u0131ksular\u0131n sadece %9\u2019u, o da fiziksel olarak, yani sadece kaba pislikler al\u0131narak ar\u0131t\u0131l\u0131yordu. 94 Sonras\u0131 ba\u015flayan d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmde yeni tesisler in\u015fa edildi, biyolojik ve ileri biyolojik ar\u0131tmalar devreye al\u0131nd\u0131. \u015eu anda %99\u2019u ar\u0131t\u0131l\u0131yor ki bunu hemen hemen yar\u0131s\u0131 biyolojik ar\u0131tmadan ge\u00e7iyor. Bo\u011faza, Marmara denizine ge\u00e7mi\u015fe k\u0131yasla daha temiz at\u0131ksu b\u0131rak\u0131l\u0131yor.<\/p>\n Yapraklar Alk\u0131\u015flad\u0131 ama bal\u0131klar \u00fcz\u00fcld\u00fc<\/strong><\/p>\n Hali\u00e7\u2019e de Yenikap\u0131 ve Baltaliman\u0131na akan kirlilik y\u00fck\u00fcn\u00fc azaltmak ve ileriye y\u00f6nelik olas\u0131 kirlilik y\u00fck\u00fcn\u00fc de de\u011ferlendirmeye alarak b\u00f6lgeye bir tesis planland\u0131. 2011 y\u0131l\u0131nda da \u0130BB meclisinde t\u00fcm partiler onay verdi buna. TEsis son teknoloji ile yap\u0131lacakt\u0131. Membran teknolojisi. I\u00e7erisinde \u015fu anda \u00f6trafikasyona, kamuoyunun a\u015fina oldu\u011fu tabirle alg patlamas\u0131na yol a\u00e7an belirli kirleticiler olan azot ve fosfor giderimi sa\u011flayacak \u00fcniteler de vard\u0131. Malumunuz yapraklar\u0131n alk\u0131\u015flad\u0131\u011f\u0131 \u201ctemel atmama t\u00f6reni\u201d.<\/p>\n Evet, ileri biyolojik ar\u0131tma tesisleri, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcl ar\u0131tma olarak adland\u0131r\u0131lan ve fosfor ve azot giderim \u00fcnitelerine sahip yap\u0131lar\u2026 Her ge\u00e7en g\u00fcn artan at\u0131ksu miktar\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 y\u00f6netimi i\u00e7in y\u0131llarca in\u015fa edilen ar\u0131tma tesislerine br yenisi daha eklenecek, b\u00f6lgeye hayat katacakt\u0131. Ancak m\u00fcsaade edilmedi.<\/p>\n Var olanlar da aktif bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131yor. Riva Deresi herkesin malumu. Milyon dolarl\u0131k yat\u0131r\u0131mlarla in\u015fa edilen ar\u0131tma tesisleri var. Pa\u015fak\u00f6y \u0130leri Biyolojik Ar\u0131tma gibi. Ancak y\u00fcksek maliyetli diye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131yor. At\u0131ksular bypass ediliyor. Dolay\u0131s\u0131 ile orada da yak\u0131n zamanda alg patlamas\u0131 benzeri manzaralar g\u00f6r\u00fcrsek \u015fa\u015f\u0131rmayal\u0131m.<\/p>\n D\u00fcnyada ve \u00dclkemizde S\u0131kl\u0131kla oluyor<\/strong><\/p>\n Alg patlamas\u0131 \u00fclkemizde ve d\u00fcnyada s\u0131kl\u0131kla g\u00f6r\u00fclen bir olay. \u00d6zellikle k\u00f6rfezlerde. Ancak denizlerdeki ak\u0131nt\u0131lar yoluyla durum ge\u00e7ici olabiliyor.<\/p>\n Ancak, do\u011fal yani kendili\u011finden geli\u015fen bir durum de\u011fil. Genellikle kirlilik olu\u015ftu\u011funun bir g\u00f6stergesi. Bir nevi alarm sistemi. Buralar kirleniyor, \u00f6nleminizi al\u0131n diyor adeta. Do\u011fan\u0131n zaman zaman bizleri uyar\u0131da bulundu\u011fu gibi bu da bir uyar\u0131 y\u00f6ntemi esas\u0131nda.<\/p>\n Kirlilik s\u00fcrekli ise bu durum ge\u00e7ici olmaz. Ge\u00e7icilikten kas\u0131t da su ortam\u0131n\u0131n gelen kirlili\u011fi tolere edebildi\u011finin g\u00f6stergesi esas\u0131nda. Kendisini tamir edebiliyor kirlilik y\u00fck\u00fcne ba\u011fl\u0131 olarak. Ancak kirlilik s\u00fcrekli ve ak\u0131nt\u0131lar\u0131n, suyun kendisini yenilemesinin \u00e7ok m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 alanlar da ise daha b\u00fcy\u00fck sorunlara yol a\u00e7abiliyor.<\/p>\n K\u00fc\u00e7\u00fck\u00e7ekmece\u2019de oldu\u011fu gibi. Y\u0131llarca sanayi at\u0131ksular\u0131 ile tar\u0131msal alanlardan gelen tar\u0131msal kirlilik i\u00e7erikli sular G\u00f6l\u00fc adeta ya\u015fanmaz hale getirdi. S\u0131kl\u0131kla alg patlamalar\u0131na \u015fahit oluyoruz. K\u00f6t\u00fc kokular, toplu bal\u0131k \u00f6l\u00fcmleri vs bunun sadece g\u00f6stergeleri..<\/p>\n Asl\u0131nda buraya de\u011finmi\u015fken Kanal \u0130stanbul\u2019a dahil edilecek K\u00fc\u00e7\u00fck\u00e7ekmece g\u00f6l\u00fc. Onun i\u00e7in bir kurtulu\u015f olacak bu durum. Su ak\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, b\u00f6lgenin s\u00fcrekli kendisin yenileyebilmesini sa\u011flayacak. \u00d6ncesinde zaten bir temizlik \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131lacak. Sonu\u00e7ta da temiz suya kavu\u015facak b\u00f6lge b\u00f6lgesi olumsuz manzaralarla g\u00fcndeme gelmeyecek\u2026<\/p>\n \u015eimdi \u00fclkemiz ve d\u00fcnyada g\u00f6r\u00fclen alg patlamas\u0131 olaylar\u0131na ve etkilerine ili\u015fkin baz\u0131 \u00f6rnekler sunmak istiyorum;<\/p>\n Fethiye K\u00f6rfezi<\/u><\/em><\/p>\n \u00d6nemli turizm b\u00f6lgelerimizden biri fethiye K\u00f6rfezi. Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l bu olayla bas\u0131nda kendisine yer buldu. Yetkililer do\u011fald\u0131r deyip ge\u00e7i\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Fakat Bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u015fin takip\u00e7isi oldu. Denetimler yap\u0131ld\u0131 ve g\u00f6r\u00fcld\u00fc ki at\u0131ksu ar\u0131tma tesisinin kapasitesi yetersiz. Tesis planlama kapasitesi maksimum 23.000 m3\/g\u00fcn iken gelen at\u0131ksu debisi 33.000 m3\/g\u00fcn oluyor. Haliyle de at\u0131ksular kimi zaman bypass ediliyor.<\/p>\n Kirlilik olunca besin oluyor, havalar\u0131n \u0131s\u0131nmas\u0131 ile de t\u00fcm \u015fartlar sa\u011flan\u0131yor. Alg patlamas\u0131 ya\u015fan\u0131yor. Turizm cenneti bu k\u00f6t\u00fc g\u00f6r\u00fcnt\u00fc ile haf\u0131zalara kaz\u0131n\u0131yor.<\/p>\n Ar\u0131tma tesislerinin kurulumu 5216 say\u0131l\u0131 B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi Kanunu gere\u011fince de b\u00fcy\u00fck\u015fehirlerde. Ancak \u00c7evre ve \u015eehircilik \u0130l M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz ar\u0131tma tesis kapasitesinin yetersiz oldu\u011funu ve 2. bir etap ar\u0131tman\u0131n yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini belediyeye bildirmesine ra\u011fmen y\u0131llarca buna kay\u0131ts\u0131z kal\u0131n\u0131yor. Sorunlar patlak verince de \u201cDO\u011eAL ve GE\u00c7\u0130C\u0130\u201d bir hadise denilip olaydan s\u0131yr\u0131l\u0131yor.<\/p>\n Bafa G\u00f6l\u00fc<\/u><\/em><\/p>\n Durgun bir su \u00f6rne\u011fpi. 2014 y\u0131l\u0131nda mekanik manada b\u00fcy\u00fck bir temizlik yap\u0131l\u0131yor. Aradan ge\u00e7en y\u0131llarda sorun olmuyor. 2018 y\u0131l\u0131nda tekrar sorun ba\u015f g\u00f6steriyor. Alg patlamas\u0131 k\u0131y\u0131da bir bal\u00e7\u0131k k\u0131vam\u0131na ula\u015f\u0131yor, bal\u0131k\u00e7\u0131lar olumsuz etkileniyor, a\u011flar\u0131 sar\u0131yor algler.. Ayr\u0131ca motorlara zarar veriyor.<\/p>\n Atat\u00fcrk Baraj\u0131<\/u><\/em><\/p>\n Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l kas\u0131m ay\u0131nda, en b\u00fcy\u00fck yapay su g\u00f6l\u00fcm\u00fcz, Atat\u00fcrk Baraj\u0131nda ye\u015fil bir tabaka g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. \u0130l M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz numune al\u0131yor, analiz yap\u0131yor, ar\u0131tma kapasitesi yetersizli\u011fine ba\u011fl\u0131 at\u0131ksu de\u015farj\u0131 tespit ediliyor. \u00d6nlemlerin al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in harekete ge\u00e7iliyor.<\/p>\n \u00d6rnekler \u00e7o\u011falt\u0131labilir. Marmara ve bo\u011fazda hemen hemen her y\u0131l g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz manzaralar da bu nedenden \u00f6t\u00fcr\u00fc. O y\u00fczden ar\u0131tma \u00f6nemli. Tamam deniz bir \u015fekilde tolere ediyor, ge\u00e7ici oluyor, hareketlilik var. Ak\u0131nt\u0131lar, gelgitler vs. Ancak ne zamana kadar yap\u0131labilecek bunu. G\u00fcn gelecek kendisini tamir etme kapasitesi a\u015f\u0131lacak. O y\u00fczden \u00e7evre yat\u0131r\u0131mlar\u0131 s\u00fcreklilik ister, bu y\u0131l yapt\u0131m seneye gerek yok diyemezsiniz.<\/p>\n Birka\u00e7 \u00f6rnek de yurtd\u0131\u015f\u0131ndan, d\u00fcnyadan verelim.<\/p>\n Telef olan Milyonlarca Bal\u0131k<\/u><\/em><\/p>\n Reuters\u2019da yer alan bir habere g\u00f6re yine ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l, 2019\u2019da Somon \u00fcretme \u00e7iftlikleri b\u00f6lgesinde ya\u015fanan alg patlamalar\u0131 bal\u0131k solunga\u00e7lar\u0131n\u0131 t\u0131k\u0131yor. 8 milyondan fazla somon bal\u0131\u011f\u0131n\u0131n telef olmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor. Bunun mali etkisinin ise en az 70 milyon dolar oldu\u011fu \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. D\u00fcnyada somon piyasas\u0131ndaki fiyat art\u0131\u015f\u0131 da cabas\u0131..<\/p>\n Yine \u015eili ekonomi Bakan\u0131\u2019n\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131na g\u00f6re 2016\u2019da \u015eili\u2019de de benzer bir hadisenin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 ve 22,5 milyon bal\u0131\u011f\u0131n ayn\u0131 \u015fekilde telef oldu\u011fu bas\u0131nda yer ald\u0131.<\/p>\n Yava\u015f yava\u015f T\u00fckenen bir G\u00f6l: Erie G\u00f6l\u00fc<\/u><\/em><\/p>\n Y\u00fczey alan\u0131 bak\u0131m\u0131ndan Kuzey Amerika\u2019n\u0131n en b\u00fcy\u00fck d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc, d\u00fcnyan\u0131n ise en b\u00fcy\u00fck onbirinci g\u00f6l\u00fc olan Erie G\u00f6l\u00fc, 1960\u2019larda fabrika ve kanalizasyon sular\u0131n\u0131n getirdi\u011fi y\u0131ll\u0131k 30 TON fosfor kirleticisi sonucunda alg patlamas\u0131na maruz kalm\u0131\u015f ve g\u00f6lde hi\u00e7bir canl\u0131n\u0131n ya\u015fayamad\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00fc b\u00f6lgeler olu\u015fmu\u015f.<\/p>\n 1980\u2019lerde \u00f6nlemler al\u0131n\u0131yor, at\u0131ksular ar\u0131t\u0131l\u0131yor, evlerde de kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z deterjanlardan kaynakl\u0131 fosfor giri\u015fi \u00f6nleniyor. G\u00f6l kendisine geliyor. Bal\u0131k pop\u00fclasyonu art\u0131yor. Y\u0131ll\u0131k 10 milyar dolar turizm potansiyeline ula\u015f\u0131yor.<\/p>\n Ancak, y\u0131llar sonra yeniden kirleniyor. Bu seferki sorun iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi sonucu olu\u015fan a\u015f\u0131r\u0131 ve k\u0131sa s\u00fcreli yo\u011fun ya\u011f\u0131\u015flar, tarlalardaki tar\u0131msal g\u00fcbreleri g\u00f6le s\u00fcr\u00fckl\u00fcyor. Bu da i\u00e7erik bak\u0131m\u0131ndan fosfor ve azot bak\u0131m\u0131ndan zengin ki algler i\u00e7in aranan besin kayna\u011f\u0131..<\/p>\n G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere alg patlamalar\u0131 \u00f6yle masum \u00f6yle do\u011fal \u00f6yle de gelip ge\u00e7ici hadiseler de\u011fil. Ama bir i\u015faret. Bir de\u011fi\u015fimin i\u015fareti. Bir d\u0131\u015f m\u00fcdahalenin gereklili\u011fini g\u00f6steren bir i\u015faret. Tabi g\u00f6rene, anlayana.<\/p>\n MEDYANIN \u0130K\u0130 Y\u00dcZL\u00dcL\u00dc\u011e\u00dc..<\/strong><\/p>\n Bu s\u00fcre\u00e7te ba\u015fka \u015fahit oldu\u011fumuz olaylardan biri de ayn\u0131 vakalar kar\u015f\u0131s\u0131ndaki medyan\u0131n tutum de\u011fi\u015fikli\u011fi. Y\u0131llar \u00f6ncesinde Fethiye K\u00f6rfezi\u2019nde g\u00f6r\u00fclen alg patlamas\u0131n\u0131 K\u0130RL\u0130L\u0130K olarak g\u00f6steren kimi medya organlar\u0131 bu ya\u015fanan olay\u0131 \u00e7ok masum g\u00f6r\u00fcyor. Halbuki mukayese edilen yerin kendini yenilemesi daha ola\u011fan .. HAL\u0130\u00c7 i\u00e7in bu \u00e7ok da ola\u011fan de\u011fil..<\/p>\n Bakanl\u0131k Devreye Giriyor<\/strong><\/p>\n Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131llarda Fethiye\u2019de g\u00f6r\u00fclen olaya Bakanl\u0131k nas\u0131l m\u00fcdahale edip, hakikati g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serip, b\u00f6ylesi manzaralar\u0131n ya\u015fanmamas\u0131 ad\u0131na yetkilileri nas\u0131l harekete ge\u00e7irdiyse bug\u00fcn de bu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda ayn\u0131 tavr\u0131 g\u00f6sterecek, sahada yer alacak, kamuoyunun ve denizin hakk\u0131n\u0131 savunacakt\u0131r.<\/p>\n Zira konumuz \u00e7evre. \u00c7evre siyaset \u00fcst\u00fc bir konu. \u00c7evreyi korumak hem do\u011faya kar\u015f\u0131 borcumuzun bir gere\u011fi hem de evlatlar\u0131m\u0131z\u0131n gelece\u011fi i\u00e7in gerekli.<\/p>\n D\u00fcnyan\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131 kald\u0131\u011f\u0131 tarihte e\u015fi benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir salg\u0131n d\u00f6nemindeyiz. Bir\u00e7ok \u00fclke sa\u011fl\u0131k sistemi \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f g\u00f6sterirken \u00fclkemizde h\u0131zl\u0131 at\u0131lan ad\u0131mlarla s\u00fcreci olduk\u00e7a iyi y\u00f6netiyoruz. Ancak bu d\u00f6nemde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 en \u00e7ok hissetti\u011fimiz mekan sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131, hastaneler oldu. \u0130stanbul\u2019da Avrupa’n\u0131n en b\u00fcy\u00fck hastanesi yap\u0131l\u0131yor. Hizmete ge\u00e7irmek istiyorsunuz, ancak yollar eksik. Sorumluluk b\u00fcy\u00fck\u015fehirde. Ancak son derece insani bir mesele olan bu durumda fon olmad\u0131\u011f\u0131 iddia edilerek yap\u0131lm\u0131yor. Ula\u015ft\u0131rma ve Altyap\u0131 Bakanl\u0131\u011f\u0131 konuya el at\u0131yor. Zira sa\u011fl\u0131k s\u00f6z konusu. Siyasete heba edilmeyecek bir konu.<\/p>\n Ayn\u0131 \u015fekilde \u00e7evre de \u00f6yle. Y\u0131llar\u0131n eme\u011fi ile in\u015fa edilen Hali\u00e7\u2019in baz\u0131 ihtiraslara kurban edilmesi kabul edilemez. Bu hem y\u0131llar\u0131n eme\u011fine kar\u015f\u0131 nank\u00f6rl\u00fck hem \u0130stanbul\u2019a hem de \u0130stanbulluya bir sayg\u0131s\u0131zl\u0131k olur.<\/p>\n \u00c7evre de siyaset \u00fcst\u00fc bir konu. \u00c7evreyi \u00f6nleyici hekimlik olarak g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00c7evreye yap\u0131lan yat\u0131r\u0131m sa\u011fl\u0131\u011fa yap\u0131lan yat\u0131r\u0131md\u0131r. Ne kadar \u00e7ok yat\u0131r\u0131m yap\u0131l\u0131rsa sa\u011fl\u0131k masraflar\u0131 da o denli azal\u0131r. O y\u00fczden \u00e7evre yat\u0131r\u0131mlar\u0131 s\u00fcreklilik arz eder. Bug\u00fcn yapt\u0131m yar\u0131n yapmaya gerek yok diyemezsiniz.<\/p>\n O nedenle Bakanl\u0131k sahada yer al\u0131yor. Halk i\u00e7in, gelece\u011fimiz i\u00e7in.<\/p>\n Bakanl\u0131k konuya seyirci kalm\u0131yor. Her \u015feyden \u00f6nce halk\u0131m\u0131z\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 var d\u00fc\u015f\u00fcnmemiz gereken. Biz de onu yap\u0131yoruz.<\/p>\n Esas\u0131nda B\u00fcy\u00fck\u015fehir Yetkilileri b\u00f6ylesi \u201cyok do\u011fal, yok ge\u00e7ici\u201d gibi mazeret beyan edeceklerine bir ka\u00e7 numune al\u0131p \u00f6l\u00e7\u00fcm yapsalard\u0131, analiz yapsalard\u0131 daha inand\u0131r\u0131c\u0131 olurdu ki bilim bunu gerektirir, bilimsellik bunu gerektirir. Lafla olmaz.<\/p>\n Bak\u0131n\u0131z biz bilgi ve belgeye dayanarak konu\u015fuyoruz. Alg\u0131 siyasetinden uzak duruyoruz. \u00c7evreyi siyaset \u00fcst\u00fc bir konu g\u00f6r\u00fcyoruz. Siyasete kurban edilemeyecek bir konu.<\/p>\n Bu durum dahi konuyu siyaset \u00fcst\u00fc olarak ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n bir g\u00f6stergesi. Yoksa kendi hallerine b\u0131rak\u0131r, kamuoyu nezdinde itibar kayb\u0131 ya\u015famalar\u0131n\u0131 izlerdik. Ancak \u00e7evre s\u00f6z konusu.<\/p>\n Yine Fethiye \u00f6rne\u011fine d\u00f6nmek istiyorum. Malum y\u00f6netim ar\u0131tma tesislerini \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rm\u0131yor. Daha do\u011frusu ar\u0131tma tesis kapasiteleri yetersiz kal\u0131yor. Sular ar\u0131t\u0131lmadan g\u00fczelim k\u00f6rfeze bo\u015falt\u0131l\u0131yor. Bu kirlilikten de beslenen alg patlamas\u0131 ya\u015fan\u0131yor. Koku ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fc kirlili\u011fi olu\u015fmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda turizm sekt\u00f6r\u00fc de etkileniyor. Denetimle ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 bu konu. Oysaki ilgili Belediye Ba\u015fkan\u0131 da \u015fu andakiler gibi olay\u0131n tamamen do\u011fal ve ge\u00e7ici oldu\u011funu dile getirip duruyordu.<\/p>\n \u00c7A\u011eRIDA BULUNUYORUZ<\/strong><\/p>\n Zor de\u011fil, \u0130BB y\u00f6netimi s\u00fcrekli \u201cbu do\u011fal bir olayd\u0131r, ge\u00e7icidir\u201d diye payla\u015f\u0131m yaparak kamuoyunda alg\u0131 olu\u015fturaca\u011f\u0131na bilime kulak vererek hareket etmeli. Numuneleri kendileri de almal\u0131. B\u00f6lgede bir de\u011fi\u015fimin olup olmad\u0131\u011f\u0131 tespit edilebilir. Olay\u0131n do\u011fal m\u0131 yoksa kirlilikten mi beslendi\u011fi ortaya \u00e7\u0131kar. Kirlilik kayna\u011f\u0131 da \u00f6nlenmedi\u011fi takdirde bu olay tekrar tekrar ya\u015fan\u0131r.<\/p>\n Sonu\u00e7ta 40\u2019dan fazla bal\u0131k ve di\u011fer bir\u00e7ok canl\u0131 ne yaz\u0131k ki zamanla b\u00f6lgeyi terk etmek durumunda kal\u0131r. Hali\u00e7 25 y\u0131l geriye gider. Bizler mevcut y\u00f6netimin ge\u00e7mi\u015fte yap\u0131lan yat\u0131r\u0131mlara destek olacak ad\u0131mlar\u0131 atmas\u0131n\u0131 bekliyoruz.<\/p>\n Son olarak bunun yararl\u0131 oldu\u011fu iddias\u0131 da var. Besin zincirinde yer al\u0131yorlar ve oksijen \u00fcretiyorlar diye. Bu durum a\u00e7\u0131k deniz ve okyanuslar i\u00e7in ge\u00e7erli olabilir belki ancak bu duruma yol a\u00e7an siyanobakteriler. Toksik salg\u0131lar \u00fcretiyorlar. Zararl\u0131lar yani. Zararlar\u0131na da \u00f6rneklerle de\u011findik. Yoksa \u015funu diyebiliriz \u201cmadem yararl\u0131, \u00f6yleyse at\u0131ksular\u0131 ar\u0131tmayal\u0131m. Kirlili\u011fi denizlere boca edelim. Algler \u00e7o\u011fald\u0131k\u00e7a \u00e7o\u011fals\u0131n. Milyon dolarl\u0131k yat\u0131r\u0131mlar yapmayal\u0131m. Var m\u0131d\u0131r bunu yapan bir \u00fclke?<\/p>\n Yok, bulamazs\u0131n\u0131z. Biz de \u00f6yle olmamal\u0131, bu d\u00fc\u015f\u00fcncelerden kendimizi s\u0131y\u0131rmal\u0131, ta\u015f \u00fcst\u00fcne ta\u015f koyan\u0131n yan\u0131nda yer almal\u0131y\u0131z. Bu konuda uyar\u0131da da bulunduk. 6 ay \u00f6ncesinde. Hakl\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131k ama ke\u015fke \u00e7\u0131kmasayd\u0131k. Tekrar ediyoruz, Hali\u00e7\u2019ten \u201cAlt\u0131n Boynuz\u201da d\u00f6n\u00fc\u015f kolay olmad\u0131. Ancak Alt\u0131n Boynuz\u2019dan Hali\u00e7’e d\u00f6n\u00fc\u015f kolay olabilir. Olmas\u0131n kimseye menfaat sa\u011flamaz bu.<\/p>\n