Gezegenimizin %70\u2019si sularla kapl\u0131. O y\u00fczden mavi gezegen ad\u0131 veriliyor. Bu sular\u0131n %97,5 deniz ve okyanuslarda depolan\u0131yor. Say\u0131s\u0131z g\u0131da sunman\u0131n yan\u0131nda, deniz ve okyanuslar\u0131m\u0131z\u0131n d\u00fcnyam\u0131z\u0131n ya\u015fama elveri\u015fli olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir\u00e7ok temel vazifesi vard\u0131r.<\/p>\n
Milyonlarca canl\u0131 t\u00fcr\u00fcne yuva olarak biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fe katk\u0131 sunarlar. Ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z oksijenin yar\u0131dan \u00e7o\u011funu deniz ve okyanuslar veriyor bizlere. Di\u011fer bir ifade ile ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z her iki nefesten birini bizlere deniz ve okyanuslar\u0131m\u0131z sa\u011fl\u0131yor. Fazla \u0131s\u0131n\u0131n ak\u0131nt\u0131lar yoluyla ekvatordan kutuplara do\u011fru yay\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak \u0131s\u0131 dengesini ve uygun hava durumlar\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. G\u0131da \u00e7e\u015fitlili\u011fine de b\u00fcy\u00fck katk\u0131 sunuyor denizlerimiz. D\u00fcnyada t\u00fcketilen t\u00fcm hayvansal proteinin %16\u2019s\u0131n\u0131 \u00f6nemli deniz \u00fcr\u00fcnlerinden biri olan bal\u0131klar tek ba\u015f\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131yor. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda da yosunlar, kabuklular gibi \u00e7ok say\u0131da farkl\u0131 \u00fcr\u00fcn sunarlar sofralar\u0131m\u0131za.<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn bu \u00f6zellikleri dolay\u0131s\u0131 ile okyanus ve denizlerimiz gezegenimizin ya\u015fam destek sistemi olarak de\u011ferlendirebiliriz.<\/p>\n
B\u00fcy\u00fck bir pazar imk\u00e2n\u0131<\/strong><\/p>\n \u0130nsano\u011flu ya\u015fam\u0131 boyunca su ile etkile\u015fim halinde bulunmu\u015ftur. Kimi zaman suyun kuvvetinden kimi zaman da ya\u015fam\u0131n\u0131 idame etmek \u00fczere suyun verdi\u011fi nimetlerden, su \u00fcr\u00fcnlerinden istifade etmi\u015ftir. Bu itibarla, \u015fehirleri, ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131\u00a0suyun yan\u0131 ba\u015f\u0131na, onun sundu\u011fu imkanlar\u0131 de\u011ferlendirmek \u00fczere, yapm\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n \u00d6zellikle su yolu ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131nda gemilerin in\u015fas\u0131 ile birlikte su \u00fcr\u00fcnlerine ula\u015f\u0131m da kolayla\u015fm\u0131\u015f, b\u00f6lgeler aras\u0131 ticaretin geli\u015fmesi ile de su \u00fcr\u00fcnleri ayn\u0131 zamanda bir ticari meta haline de gelmi\u015ftir.<\/p>\n BM \u00c7evre Program\u0131 de\u011ferlendirmelerine g\u00f6re deniz ve k\u0131y\u0131lar sahip olduklar\u0131 potansiyel ile k\u00fcresel gayri safi has\u0131lan\u0131n %5\u2019ine tekab\u00fcl eden 3 trilyon dolarl\u0131k bir pazar konumunda. Deniz ve okyanuslar\u0131n sundu\u011fu imkanlar 3 milyardan fazla n\u00fcfusun ge\u00e7im kayna\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. Yine 200 milyon insan da bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k faaliyetleri dolay\u0131s\u0131 ile istihdam ediliyor.<\/p>\n Artan avc\u0131l\u0131k riski b\u00fcy\u00fct\u00fcyor<\/strong><\/p>\n Kainattaki hassas denge burada da kendini hissettiriyor. Ne yaz\u0131k ki a\u015f\u0131r\u0131 ve bilin\u00e7siz t\u00fcketim karada oldu\u011fu gibi sular\u0131m\u0131zdaki ekosistemi de olumsuz etkilemeye ba\u015flad\u0131. Sular\u0131m\u0131zda g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kan tehlikelerin ba\u015f\u0131nda artan avc\u0131l\u0131k faaliyetleri geliyor.<\/p>\n BM G\u0131da ve Tar\u0131m \u00f6rg\u00fct\u00fc (FAO) verilerine g\u00f6re 1950 y\u0131l\u0131nda denizlerde 17 milyon ton bal\u0131k ve bal\u0131k \u00fcr\u00fcnleri avlan\u0131rken 2018 y\u0131l\u0131nda bu de\u011fer 5 kat art\u0131\u015fla 84 milyon ton ile rekor seviyeye ula\u015ft\u0131. Ayn\u0131 d\u00f6nemde d\u00fcnya n\u00fcfusunda ise sadece 3 kat art\u0131\u015f ya\u015fand\u0131. Artan t\u00fcketim daha \u00e7ok avc\u0131l\u0131\u011f\u0131n yap\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Bu durum esas\u0131nda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi de olumsuz etkilemeye ba\u015flad\u0131. Yine FAO kaynaklar\u0131na g\u00f6re 1990 y\u0131l\u0131nda biyolojik olarak s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir seviyelerdeki bal\u0131k stoku %90 iken, bu de\u011fer 2018\u2019de %65 mertebelerine indi.<\/p>\n Deniz \u00c7\u00f6pleri<\/strong><\/p>\n T\u00fcketime ba\u011fl\u0131 artan avc\u0131l\u0131k faaliyetleri hi\u00e7 ku\u015fkusuz deniz ekosistemini etkileyen \u00f6nemli bir sorun olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Ancak deniz ekosistemini etkileyen \u00f6nemli bir sorun daha var. B\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu plastiklerden olu\u015fan Deniz \u00c7\u00f6pleri. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalara g\u00f6re deniz \u00e7\u00f6plerinin ortalama olarak %60-80 oran\u0131nda plastik i\u00e7erdi\u011fi, baz\u0131 b\u00f6lgelerde bu de\u011ferin %95\u2019e kadar \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n Yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn yeni m\u00fcdavimleri: Plastikler<\/strong><\/p>\n Plastikler hayat\u0131m\u0131za 1900\u2019l\u00fc y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131nda girmi\u015f ve 1950\u2019li y\u0131llarda kullan\u0131m alanlar\u0131 art\u0131\u015f g\u00f6stererek k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte 1,5 milyon tonlar civar\u0131nda \u00fcretim de\u011ferlerine ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise 350 milyon ton \u00fcretim de\u011ferine ula\u015fan plastikler hayat\u0131m\u0131z\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 haline gelmi\u015ftir. Otomotivden sa\u011fl\u0131\u011fa, in\u015faattan ambalaja kadar hemen hemen her sekt\u00f6rde yo\u011fun olarak kullan\u0131l\u0131yor. Ancak, bu denli geni\u015f bir kullan\u0131m yelpazesine sahip olan bu \u00fcr\u00fcnlerin hi\u00e7 ku\u015fkusuz \u00e7evre \u00fczerine olumsuz etkiler g\u00f6stermesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n BM \u00c7evre Program\u0131 (UNEP) de\u011ferlendirmelerine g\u00f6re her y\u0131l ortalama 8 milyon ton dolaylar\u0131nda plastik at\u0131k, su k\u00fctlelerine \u2013 akarsu, g\u00f6l, deniz, okyanus vb- ula\u015f\u0131yor. Bu ayn\u0131 zamanda, D\u00fcnya\u2019daki t\u00fcm sahillerin her ad\u0131m\u0131nda en az 5 plastik at\u0131k dolusu po\u015fet veya her dakika bir kamyon dolusu plastik at\u0131k manas\u0131na geliyor.<\/p>\n Mikroplastikler<\/strong><\/p>\n Plastikler yap\u0131lar\u0131 gere\u011fi uzun s\u00fcre bozunmadan kalabiliyor. Yapay olduklar\u0131ndan genellikle bio-bozunmaya u\u011framad\u0131klar\u0131ndan do\u011fal sistemler taraf\u0131ndan yok edilemezler. Sonu\u00e7ta bulunduklar\u0131 b\u00f6lgede, bir k\u0131sm\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funluklar\u0131na da ba\u011fl\u0131 olarak y\u00fczerken bir k\u0131sm\u0131 da batarak deniz taban\u0131na iner.\u00a0 Ancak foto-bozunmaya u\u011frarlar. G\u00fcne\u015fe maruz kalma sonucu k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7alara b\u00f6l\u00fcnebilir. Par\u00e7alanma baz\u0131 zamanlarda dalgalar\u0131n etkisiyle de daha da h\u0131zlanabilmektedir. Bu durum daha \u00e7ok plastik at\u0131\u011f\u0131n etrafa yay\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor. Genel olarak b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc 5 mm\u2019den k\u00fc\u00e7\u00fck olan bu par\u00e7alara mikroplastikler, daha b\u00fcy\u00fcklerine ise makroplastik ad\u0131 veriliyor.<\/p>\n 2019 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen bir \u00e7al\u0131\u015fma bilimsel olarak bu durumu teyit ediyor. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmada denizlere giren plastik at\u0131klar\u0131n denizlerdeki plastiklerin birikim noktalar\u0131 ve zamanla de\u011fi\u015fimleri izlenmek \u00fczere bir model geli\u015ftiriliyor.\u00a0 1950-2015 d\u00f6nemini kapsayan \u00e7al\u0131\u015fma sonucunda s\u00f6z konusu d\u00f6nem boyunca denizlere b\u0131rak\u0131lan at\u0131klar\u0131n;<\/p>\n Her \u00fc\u00e7 b\u00f6lgede de varl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclen mikroplastiklerin %75\u2019inden fazlas\u0131n\u0131n 1990 y\u0131l\u0131 \u00f6ncesinden kald\u0131\u011f\u0131 tespit edilerek plastiklerin bozunma s\u00fcresinin uzun y\u0131llar ald\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131l\u0131yor.<\/p>\n Plastik ile beslenen hayatlar<\/strong><\/p>\n Deniz \u00e7\u00f6plerinin en az %50\u2019si ise po\u015fet, pet \u015fi\u015fe, bardak, tabak gibi tek kullan\u0131ml\u0131k plastikler olu\u015fturuyor. Dalga ve r\u00fczg\u00e2r gibi do\u011fal etmenler sonucunda par\u00e7alanarak mikro ve nano plastiklere d\u00f6n\u00fc\u015febiliyorlar. Renkleri ve kokular\u0131ndan dolay\u0131 deniz canl\u0131lar\u0131 t\u00fcketilmekte, sindirilmedi\u011finden dolay\u0131 da bunlar\u0131 yiyen canl\u0131larda b\u00fcy\u00fck tahribata neden olabilmektedir. \u00d6rne\u011fin nesli tehlike alt\u0131nda bulunan deniz kaplumba\u011falar\u0131n\u0131n en \u00e7ok sevdi\u011fi besinler deniz analar\u0131d\u0131r. \u00d6zellikle de plastik torbalar foto-bozunma yolu ile par\u00e7aland\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6rsel a\u00e7\u0131dan denizanalar\u0131na \u00e7ok benzedi\u011finden deniz kaplumba\u011falar\u0131 taraf\u0131ndan yenilmektedir.<\/p>\n Yine yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalara g\u00f6re her y\u0131l 800\u2019den fazla canl\u0131 t\u00fcr\u00fcn\u00fcn plastik at\u0131klardan etkilendi\u011fi; bu noktada, deniz memelilerinin %40\u2019\u0131n\u0131n, deniz ku\u015flar\u0131n\u0131n ise en az %44\u2019\u00fcn\u00fcn sindirim sistemlerinde plastik izine rastlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tespit edilmi\u015ftir. Plastik at\u0131klar\u0131n her y\u0131l 1 milyon deniz ku\u015funun, 100.000 deniz memelisi ve deniz kaplumba\u011fas\u0131 ile say\u0131s\u0131z bal\u0131klar\u0131n yok olmas\u0131na neden oldu\u011fu, 2050 y\u0131l\u0131nda ise deniz ku\u015flar\u0131n\u0131n %99\u2019nun plastik yemi\u015f olacaklar\u0131 tahmin ediliyor.<\/p>\n Ayn\u0131 \u015fekilde, t\u00fcketimin ve davran\u0131\u015flar\u0131n bu denli seyretmesi halinde de 2050\u2019li y\u0131llarda denizlerimizde bal\u0131k say\u0131s\u0131ndan daha fazla plastik at\u0131k par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131 bekleniyor.<\/p>\n Y\u00fczen plastik at\u0131k adalar\u0131<\/strong><\/p>\n Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalara g\u00f6re deniz ve okyanuslar\u0131m\u0131zda, galaksimizdeki y\u0131ld\u0131z say\u0131s\u0131n\u0131n 500 kat\u0131ndan fazla say\u0131da, 51 trilyon mikro plastik par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu tahmin ediliyor. Okyanuslarda biriken plastik at\u0131klar y\u00fczeyde adac\u0131klar – bas\u0131nda da 7. k\u0131ta olarak lanse edilen- olu\u015fmu\u015f durumda. Bunlar\u0131n en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc ise Pasifik Okyanusunun Kuzey B\u00f6lgesinde yer al\u0131yor.<\/p>\n D\u00fcnyaca \u00fcnl\u00fc bilim dergisi Nature\u2019da 2018 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan bir \u00e7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re Kuzey Pasifik B\u00f6lgesinde yer alan plastik adac\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u00fcm deniz y\u00fczeylerinde yer alan plastik at\u0131klar\u0131n\u0131n %29\u2019unu i\u00e7eren ve a\u011f\u0131rl\u0131k\u00e7a 79.000 ton olan 1,8 trilyon par\u00e7ac\u0131ktan olu\u015ftu\u011fu, bu at\u0131klar\u0131n kaplad\u0131klar\u0131 alan\u0131n ise 1,6 milyon km2 civar\u0131nda oldu\u011fu tespit ediliyor. Bu de\u011fer; \u0130spanya\u2019n\u0131n en az 3, \u00fclkemizin 2, ABD\u2019nin en b\u00fcy\u00fck eyaleti Alaska\u2019dan biraz daha b\u00fcy\u00fck bir y\u00fczey alan\u0131.<\/p>\n Ayn\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada y\u00fczen plastik adas\u0131ndaki at\u0131klar\u0131n %52\u2019sinin avc\u0131l\u0131k malzemelerinden olu\u015ftu\u011fu belirleniyor. Bunlar i\u00e7erisinde a\u011flar, misina ve iplerin yer ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n Hayalet A\u011flar<\/strong><\/p>\n \u00d6nceki d\u00f6nemlerde ipek gibi \u00fcr\u00fcnlerden yap\u0131lan olta ve a\u011flarla yap\u0131lan avc\u0131l\u0131k faaliyetleri, teknolojik geli\u015fim ile birlikte 1950 y\u0131l\u0131ndan itibaren hayat\u0131m\u0131zdaki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 giderek art\u0131ran plastik t\u00fcrevi a\u011flara b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Bu malzemelerin daha ucuz ve dayan\u0131kl\u0131 olmas\u0131 tercih edilmelerini ve yayg\u0131nla\u015fmalar\u0131n\u0131 art\u0131ran en b\u00fcy\u00fck fakt\u00f6r oldu.<\/p>\n Deniz \u00e7\u00f6plerinin en \u00f6l\u00fcmc\u00fcl t\u00fcr\u00fc olarak bilinen ve hayalet a\u011flar olarak ifade bu a\u011flar\u0131n plastik t\u00fcrevli olmalar\u0131 ve do\u011fal olarak bozunmamalar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla uzun s\u00fcre avc\u0131l\u0131k faaliyetine devam etti\u011fi, oradaki ya\u015famlar\u0131 tehlikeye att\u0131\u011f\u0131 manas\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor. Nesli tehdit alt\u0131nda bulunan deniz kaplumba\u011falar\u0131ndan, yunuslara kadar \u00e7ok say\u0131da t\u00fcre ait milyonlarca deniz canl\u0131s\u0131 bu durumdan muzdarip oluyor. Hayalet a\u011flar\u0131na tak\u0131lan deniz canl\u0131lar\u0131 bo\u011fulma, yorgunluk veya uzun s\u00fcre a\u00e7 kalma dolay\u0131s\u0131 ile ya\u015famlar\u0131n\u0131 kaybetme tehlikesi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131yorlar.<\/p>\n Sadece deniz canl\u0131lar\u0131na de\u011fil, ayn\u0131 zamanda gemilerin pervanelerine dolanmalar\u0131 durumunda onlara da b\u00fcy\u00fck zararlar verebiliyorlar. Yine mercan resiflerine de dolanarak ak\u0131nt\u0131larla birlikte onlar\u0131n s\u00f6k\u00fclerek zarar g\u00f6rmelerine yol a\u00e7abiliyor. Hayalet a\u011flar, denizcilerin navigasyon sistemlerine zarar vererek denizde seyir g\u00fcvenli\u011fini tehlikeye atmaktad\u0131r.<\/p>\n B\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f, kaybolmu\u015f ve farkl\u0131 nedenlerle at\u0131lm\u0131\u015f plastik t\u00fcrevli bal\u0131k av malzemeleri deniz faaliyetleri kaynakl\u0131 deniz \u00e7\u00f6plerinin en az yar\u0131s\u0131n\u0131, t\u00fcm deniz \u00e7\u00f6plerinin de en az %10\u2019unu olu\u015fturuyor. UNEP ve FAO ortakl\u0131\u011f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen bir \u00e7al\u0131\u015fmada denizlerde a\u011f\u0131rl\u0131k\u00e7a yakla\u015f\u0131k olarak 640.000 ton hayalet a\u011f\u0131n oldu\u011fu tespit edilmi\u015ftir.<\/p>\n Deniz kaplumba\u011falar\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck risk<\/strong><\/p>\n En \u00e7ok etkilenen t\u00fcrlerden birisi de deniz kaplumba\u011falar\u0131. \u00d6nemli ekosistem m\u00fchendislerinden biri olan ve d\u00fcnya genelinde nesli t\u00fckenme noktas\u0131na gelen deniz kaplumba\u011falar\u0131n\u0131 bu nedenle \u00fclkemizin de \u00fcyesi bulundu\u011fu Uluslararas\u0131 Do\u011fay\u0131 Koruma Birli\u011fi (IUCN) taraf\u0131ndan k\u0131rm\u0131z\u0131 listeye al\u0131nm\u0131\u015f durumdalar. Yine Uluslararas\u0131 CITES S\u00f6zle\u015fmesi ile bu t\u00fcrlerin uluslararas\u0131 ticareti s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f durumda. Ne var ki bu \u00f6nlemler deniz i\u00e7indeki tehditleri \u00f6nleyemiyor. Biyolojik olarak su alt\u0131nda 7 saate kadar kalabilen deniz kaplumba\u011falar\u0131 soluklanmak \u00fczere birka\u00e7 dakika s\u00fcreli\u011fine de olsa y\u00fczeye \u00e7\u0131kma ihtiyac\u0131 duyarlar. Ancak hayalet a\u011flara tak\u0131lmalar\u0131 halinde zamanla nefessiz kalarak ya\u015famlar\u0131n\u0131 kaybedebiliyorlar.<\/p>\n Deniz kaplumba\u011falar\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli \u00fcreme b\u00f6lgelerinden biri olan Avustralya k\u0131y\u0131lar\u0131nda her kilometrede bir 3 ton hayalet a\u011fa rastlamak m\u00fcmk\u00fcn. \u00dcstelik bu k\u0131y\u0131larda nesli tehdit alt\u0131nda olan 7 deniz kaplumba\u011fas\u0131n\u0131n 6 t\u00fcr\u00fc ya\u015f\u0131yor. Hatta bunlar i\u00e7erisinde sadece bu b\u00f6lgede ya\u015fayan d\u00fcz s\u0131rtl\u0131 deniz kaplumba\u011fas\u0131 da vard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla onlar i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir tehdit olabilir.<\/p>\n Ekonomik etkileri de cabas\u0131<\/strong><\/p>\n K\u00fcresel birlikler kurulmaya ba\u015fland\u0131 ama Plastik kirlili\u011fi ile m\u00fccadele etmek \u00e7ok zor; \u00e7\u00fcnk\u00fc do\u011fada uzun s\u00fcre bozulmadan kalabiliyor. Bu s\u00fcreler strafor gibi plastik t\u00fcrleri i\u00e7in bin y\u0131llar\u0131 bulabiliyor.<\/p>\n \u00c7evre ve sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131n\u0131n yan\u0131nda bu i\u015fin bir de mali boyutu var. Yap\u0131lan son \u00e7al\u0131\u015fmalara g\u00f6re deniz \u00e7\u00f6plerinin ekonomik olarak maliyeti (bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k, turizm faaliyetleri); ton ba\u015f\u0131na 3.000 – 33.000 Dolar, Toplamda ise K\u00fcresel ekonomiye y\u0131ll\u0131k etkisi 2,5 Trilyon Dolar\u0131 bulmas\u0131 bekleniyor. Hal b\u00f6yle iken, olu\u015fan bu at\u0131klar\u0131n kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131n \u00f6nemi g\u00f6zler \u00f6n\u00fcndedir.<\/p>\n \u00dclkemizde de Problem!<\/strong><\/p>\n Hayalet a\u011flar \u00fclkemiz i\u00e7in de b\u00fcy\u00fck bir problem te\u015fkil ediyor. Zira yar\u0131mada olan \u00fclkemiz denizlerle b\u00fcy\u00fck bir etkile\u015fim i\u00e7erisinde.<\/p>\n Verilere g\u00f6re \u00fclkemizde yo\u011fun bir \u015fekilde avc\u0131l\u0131k yapan 15.000 tekneden y\u0131lda 1000 ila 1500 km aras\u0131 uzunlukta a\u011f\u0131n denizde kald\u0131\u011f\u0131 tahmin ediliyor. \u00c7o\u011funlu\u011fu plastik t\u00fcrevli olan a\u011flar 8-10 y\u0131la kadar hayalet avc\u0131l\u0131k yapabilmekte ve deniz canl\u0131lar\u0131 ile ekosisteme zarar verebilmektedir.<\/p>\n Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan 2014 y\u0131l\u0131nda bu minval \u00fczere “Denizlerin Terkedilmi\u015f Av Ara\u00e7lar\u0131ndan Temizlenmesi Projesi” geli\u015ftirilmi\u015f ve uygulanmaya konulmu\u015ftur. Projede, i\u00e7 su (g\u00f6ller) ve denizlerden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar 600 lokasyonda 65.000.000 m2<\/sup> alan taranarak, 450.000 m2<\/sup> a\u011f ve 4.500 adet sepet, algarna ve benzeri av arac\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131n devam\u0131 i\u00e7in \u00fclke genelinde kaybolan hayalet a\u011flar\u0131n koordinatlar\u0131 tespit edilmi\u015ftir. Yakla\u015f\u0131k 280-300 lokasyonda hayalet a\u011flar tespit edilmi\u015ftir.<\/p>\n Bununla birlikte, \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131zca yay\u0131mlanan 2019\/9 say\u0131l\u0131 Deniz \u00c7\u00f6pleri \u0130l Eylem Planlar\u0131n\u0131n Haz\u0131rlanmas\u0131 ve Uygulanmas\u0131 Genelgesi\u2019nde hayalet a\u011flara y\u00f6nelik gerekli tedbirlerin al\u0131nabilmesini teminen \u201cticari bal\u0131k\u00e7\u0131 gemi i\u015fleticilerine, asgari olarak, bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k faaliyetleri esnas\u0131nda kaybolan a\u011flar\u0131n cinsini, miktar\u0131n\u0131 ve kayboldu\u011fu yerin koordinatlar\u0131n\u0131 bildirme ve bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k faaliyetleri s\u0131ras\u0131nda g\u00f6zlemledikleri veya a\u011flar\u0131na tak\u0131lan \u00e7\u00f6pleri toplayarak bal\u0131k\u00e7\u0131 bar\u0131na\u011f\u0131na teslim etme\u201d <\/em>y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc getirilmi\u015ftir.<\/p>\n S\u0131f\u0131r At\u0131k Mavi Hareketi<\/strong><\/p>\n \u00dclkemizin \u00fc\u00e7 taraf\u0131n\u0131 \u00e7evreleyen denizlerimiz; ula\u015f\u0131m, bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k, y\u00fczme suyu alanlar\u0131, turizm aktiviteleri gibi hem rekreasyonel hem de ticari pek \u00e7ok amaca hizmet etmekte olup, sosyoekonomik a\u00e7\u0131dan \u00e7ok b\u00fcy\u00fck \u00f6neme sahiptir. Bununla birlikte k\u0131y\u0131 b\u00f6lgelerinde artan n\u00fcfus, sanayile\u015fme, a\u015f\u0131r\u0131 avlanma ve denizcilik faaliyetlerinin bir sonucu olarak ortaya \u00e7\u0131kan deniz kirlili\u011fi ve deniz ekosistemlerinin tahribat\u0131 t\u00fcm d\u00fcnyada oldu\u011fu gibi \u00dclkemizin de en \u00f6nemli ba\u015fl\u0131klardan birisidir.<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131 ile gerek deniz \u00e7\u00f6pleri gerekse de hayalet a\u011flar bizim i\u00e7in \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.\u00a0 Bu itibarla \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde di\u011fer ilgili kurum\/kurulu\u015flar\u0131n da deste\u011fi ile bir\u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131l\u0131yor. Bunlar aras\u0131nda en \u00f6ne \u00e7\u0131kan\u0131 hi\u00e7 ku\u015fkusuz Cumhurba\u015fkan\u0131m\u0131z\u0131n Sayg\u0131de\u011fer e\u015fleri Say\u0131n Emine Erdo\u011fan Han\u0131mefendinin himayelerinde Eyl\u00fcl 2017\u2019de ba\u015flayan s\u0131f\u0131r at\u0131k projesinin sular\u0131m\u0131zda da uygulanmas\u0131 i\u00e7in ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l, Haziran 2019\u2019da ba\u015flat\u0131lan S\u0131f\u0131r At\u0131k Mavi hareketi.<\/p>\n Sayg\u0131de\u011fer Han\u0131mefendi ayn\u0131 ay i\u00e7erisinde, Haziran 2019\u2019da Japonya\u2019n\u0131n ev sahipli\u011finde \u2018Su \u015eehri\u2019 olarak an\u0131lan Osaka kentinde d\u00fczenlenen G20 Liderler Zirvesine de kat\u0131l\u0131m sa\u011flad\u0131lar, orada di\u011fer G20 \u00dclkeleri Lider E\u015flerine aksiyon almalar\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulundular. Sular\u0131m\u0131z\u0131 tehdit eden plastik at\u0131k belas\u0131na de\u011findi ve do\u011fru ad\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131 halinde 2050 y\u0131l\u0131nda sular\u0131m\u0131zda plastiklerin de\u011fil, bal\u0131klar\u0131n y\u00fczebilece\u011fini vurgulad\u0131. D\u00fcnya sular\u0131n\u0131 tehdit eden plastik at\u0131k kirlili\u011fi ile m\u00fccadele i\u00e7in topyek\u00fbn bir seferberli\u011fe kat\u0131lmak \u00fczere t\u00fcm lider e\u015flerine \u00e7a\u011fr\u0131 yapt\u0131.<\/p>\n Konu\u015fmalar\u0131n\u0131n devam\u0131nda, \u00fclkemizde daha mavi sular g\u00f6rebilmek ad\u0131na ba\u015flat\u0131lan S\u0131f\u0131r At\u0131k Mavi projemizi de gururla sundular. Evet, \u00fc\u00e7 taraf\u0131 denizlerle \u00e7evrili \u00fclkemizde gerek k\u0131y\u0131lar\u0131m\u0131z gerekse de denizlerimiz daha temiz daha mavi olabilsinler, bal\u0131klar, \u00e7ocuklar daha rahat y\u00fczebilsinler diye bu projeyi de s\u0131rtl\u0131yorlar.<\/p>\n S\u0131f\u0131r At\u0131k Mavi Hareketi ile birlikte ba\u015flat\u0131lan deniz \u00e7\u00f6pleri temizli\u011fi kapsam\u0131nda bug\u00fcne kadar 55.000 tonu plastik olmak \u00fczere toplamda 80.000 ton at\u0131k toplanarak denizlerimizden uzakla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n \u0130l bazl\u0131 Deniz \u00c7\u00f6pleri Eylem Planlar\u0131m\u0131z haz\u0131r<\/strong><\/p>\n Mavi vatan sular\u0131m\u0131z\u0131 tehdit eden kirlili\u011fe kar\u015f\u0131 at\u0131lan \u00f6nemli ad\u0131mlardan biri de \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131zca geli\u015ftirilen mevzuat kapsam\u0131nda deniz k\u0131y\u0131s\u0131nda yer alan illerimizce haz\u0131rlanmas\u0131\u00a0\u00f6ng\u00f6r\u00fclen Deniz \u00c7\u00f6pleri Eylem Planlar\u0131 oldu.<\/p>\n S\u0131f\u0131r at\u0131k mavi hareketi ile e\u015f zamanl\u0131 olarak Bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z taraf\u0131ndan Deniz \u00c7\u00f6pleri \u0130l Eylem Planlar\u0131n\u0131n Haz\u0131rlanmas\u0131 ve Uygulanmas\u0131 Genelgesi yay\u0131mlanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi. Genelge uyar\u0131nca, denize k\u0131y\u0131s\u0131 olan her ilimizde b\u00f6lgeye \u00f6zel tedbirler ile mevcut deniz \u00e7\u00f6plerinin temizlenmesine y\u00f6nelik b\u00fct\u00fcnle\u015fik ve planl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131lmas\u0131 ve e\u011fitim ve bilin\u00e7lendirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ulusal d\u00fczeyde yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 faaliyetlerini i\u00e7eren k\u0131y\u0131 illeri eylem planlar\u0131 haz\u0131rlanarak uygulamaya al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n T\u00fcrkiye bu alanda bir ilki daha ba\u015farm\u0131\u015f ve \u00fclke genelinde deniz \u00e7\u00f6plerine y\u00f6nelik eylem plan\u0131 haz\u0131rlayarak uygulamaya alan ilk Avrupa \u00fclkesi oldu.<\/p>\n Gelece\u011fimizi tehlikeye atmayal\u0131m<\/strong><\/p>\n Evet, Bir taraftan iklim krizi, bir tarafta g\u0131da ve su sorunlar\u0131 art\u0131k herkesi etkiler durumda. Dolay\u0131s\u0131yla bireysel m\u00fccadeleden ziyade m\u00fc\u015fterek hareket etmek gerekiyor.<\/p>\n Birle\u015fmi\u015f Milletler nezdinde bunun i\u00e7in hedefler belirlendi. 2030 S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Kalk\u0131nma Hedefleri. 17 adetten olu\u015fan bu hedeflerin 14’\u00fcnc\u00fcs\u00fc de Sudaki Ya\u015fam ile ilgili. Mavi vatan denizlerimizdeki g\u00f6r\u00fcnmeyen ama bizlerin adeta yedek ya\u015fam \u00fcnitemiz konumunda yer alan sular\u0131m\u0131z ve i\u00e7erisinde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 say\u0131s\u0131z canl\u0131 ile sualt\u0131 d\u00fcnyas\u0131.<\/p>\n Di\u011fer hedeflerde oldu\u011fu gibi bu hedefin temelinde de kaynaklar\u0131 daha do\u011fru kullanman\u0131n, do\u011fam\u0131z\u0131n bize sundu\u011fu imkanlar\u0131 koruma ve kullanma dengesini g\u00f6zeterek de\u011ferlendirmemiz gerekti\u011fine i\u015faret ediliyor.<\/p>\n Bu noktada, hepimize, bireylerden toplumlara, devletlere kadar herkese birtak\u0131m sorumluluklar d\u00fc\u015f\u00fcyor. De\u011fi\u015fim i\u00e7in hepimize sorumluluk d\u00fc\u015f\u00fcyor. O g\u00fc\u00e7 elimizde.<\/p>\n\n